بررسی اثرات حفاظتی سدیم هیدروسولفید و سدیم نیتروپروساید بر سمیت نانوذرات نقره، در سویا (Glycine max L.)

غلظت ­های زیاد نانوذرات نقره به دلیل ویژگی های منحصر به فرد مانند اندازه کوچک و سطح ویژه بالا، به عنوان یک عامل تنش زا در گیاهان شناخته می شوند که می توانند از طریق القای تنش اکسیداتیو موجب آسیب به گیاه شوند. در این پژوهش، نقش بهبوددهنده سدیم هیدروسولفید (NaHS) و سدیم نیتروپروساید (SNP) کاهش اثرات منفی نانوذرات نقره بر فیزیولوژی، رشد و عملکرد سویا (Glycine max L.) رقم ویلیامز بررسی شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار با سه سطح محلول پاشی نانوذرات نقره (۰، ۱.۵ و ۳ گرم در لیتر)، سه سطح محلول پاشی سدیم هیدروسولفید  (۰، ۰.۵ و ۱ میلی­مولار) و دو سطح محلول پاشی  سدیم نیتروپروساید (۰ و ۱۲۰ میکرومولار) در سال ۱۴۰۲ اجرا گردید. نتایج نشان داد که نانوذرات نقره موجب کاهش عملکرد، محتوای نسبی آب برگ و غلظت رنگدانه ها شد، درحالی که استفاده ترکیبی از سدیم هیدروسولفید و سدیم نیتروپروساید با افزایش سطح محافظت کننده­ هایی نظیر فلاونوئیدها، آنتوسیانین و قندهای محلول، آسیب های ناشی از تنش را کاهش داد. در تیمار حاوی سه گرم در لیتر نانوذرات ­نقره، ۰.۵ میلی مولار سدیم هیدروسولفید و عدم مصرف سدیم نیتروپروساید، میزان کلروفیل a با مقدار ۰.۷۸ میلی گرم بر گرم وزن تر برگ کمترین مقدار را در بین تمامی تیمارها نشان داد. بیشترین عملکرد دانه (۴۲۰.۳ گرم در مترمربع) در تیمار بدون نانوذرات ­نقره و با مصرف یک میلی مولار سدیم هیدروسولفید به دست آمد که نسبت به شاهد (۲۷۰ گرم در مترمربع) افزایش ۳۶ درصدی نشان داد. در مجموع، کاربرد سدیم هیدروسولفید و سدیم نیتروپروساید در شرایط تنش نانوذرات ­نقره، اثرات حفاظتی موثری برجای گذاشت و می تواند به عنوان رویکردی کارآمد برای مدیریت تنش های ناشی از فلزات سنگین در گیاهان پیشنهاد شود.

کلیدواژه ها:

آنتی اکسیدان ، تنش اکسیداتیو ، رنگدانه ها ، فلزات سنگین