بررسی عوامل محدودکننده عملکرد کلزا (Brassica napus L.) در میانکاله شهرستان بهشهر به روش آنالیز مقایسه کارکرد (CPA)

کاهش خلا عملکرد کلزا (Brassica napus L.)  به عنوان یکی از راهکارهای کلیدی ارتقای امنیت غذایی و بهره وری پایدار کشاورزی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف از این پژوهش، تعیین میزان خلا عملکرد و شناسایی مهم ترین عوامل مدیریتی محدودکننده آن در مزارع کلزای آبی منطقه میانکاله شهرستان بهشهر با استفاده از روش تحلیل مقایسه کارکرد (CPA) بود. این مطالعه طی دو سال زراعی (۱۴۰۱-۱۴۰۰ و ۱۴۰۲-۱۴۰۱) در ۱۰۰ مزرعه کلزا انجام شد و داده های مدیریتی و عملکرد از طریق پیمایش میدانی و مصاحبه جمع آوری گردید. نتایج نشان داد که میانگین عملکرد کشاورزان ۲۲۴۷ کیلوگرم در هکتار، درحالی که عملکرد پتانسیل ۴۷۹۸ کیلوگرم در هکتار برآورد شد؛ این امر بیانگر وجود خلا عملکرد قابل توجه ۲۵۵۱ کیلوگرم در هکتار است. تحلیل رگرسیون گام به گام مشخص کرد که شش عامل مدیریتی، ۸۹ درصد از این خلا عملکرد را تبیین کردند. بیشترین سهم در کاهش عملکرد مربوط به مدیریت نامناسب تغذیه، به ویژه کمبود مصرف کود فسفر (۴۳ درصد)، عدم استفاده از اسید آمینه (۱۶ درصد) و کمبود کود گوگرد (شش درصد) بود. پس از آن، مهار ناکافی حلزون در ابتدای فصل رشد (۲۲ درصد) سهم عمده ای در این شکاف داشت. همچنین مدیریت ضعیف علف های هرز که منجر به افزایش دفعات استفاده از علف کش (۱۱ درصد) و وجین دستی (۱ درصد) شده بود، تاثیر منفی رقابت علف های هرز را نشان داد. این نتایج تاکید می کند که با تمرکز بر مدیریت بهینه تغذیه (فسفر، گوگرد و اسید آمینه) و مهار به موقع آفاتی مانند حلزون، می توان بخش قابل توجهی از خلا عملکرد موجود را کاهش داد.

کلیدواژه ها:

امنیت غذایی ، تغذیه گیاهی ، دانه های روغنی ، مازندران ، مدیریت زراعی