بررسی انتقال مجدد ماده خشک و سهم فتوسنتز جاری در دانه گندم (Triticum aestivum L.) در سه روش کشت و مقادیر مختلف بقایای گیاهی

به‎منظور مقایسه سه روش کشت مکانیزه گندم در شرایط کاربرد مقادیر مختلف بقایای گیاهی گندم (Triticum aestivum L.)، آزمایشی به صورت کرت های خردشده بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی ۰۳-۱۴۰۲ در مزرعه آموزشی مرکز جهاد کشاورزی شهرستان دشت آزادگان انجام شد. کرت اصلی، سه روش کشت مکانیزه (خطی کار، پشته کار و کف کار) و کرت فرعی، کاربرد مقادیر مختلف بقایای گندم (بدون بقایای گیاهی، یک سوم بقایا، دو سوم بقایا و ۱۰۰ درصد بقایا) بود. بیشترین انتقال مجدد ماده خشک مربوط به کشت جوی و پشته ای با استفاده از دو سوم و ۱۰۰ درصد بقایای گیاهی (به ترتیب ۶۲/۱ و ۲۸/۱ درصد) و کمترین آن مربوط به تیمار بدون بقایای گیاهی (به ترتیب ۹۳/۰ و ۸۹/۰ درصد) بود. هم چنین کارآیی انتقال مجدد ماده خشک، بیشترین مقدار خود را در تیمار کاربرد ۱۰۰ درصد بقایای گیاهی در کشت جوی و پشته ای (۳/۲۳ درصد) نشان داد و کمترین آن مربوط به تیمار بدون بقایای گیاهی در کشت خطی کار (۴۲/۹ درصد) بود. کشت خطی کار، بیشترین میزان انتقال مجدد را (۴/۲۲درصد) به خود اختصاص داد و تیمار بدون بقایای گیاهی، کمترین سهم را داشت (۲۷/۱۵ درصد). سهم فتوسنتز جاری نیز تحت تاثیر روش کشت و مقادیر بقایای گیاهی معنی دار بود، به گونه ای که بیشترین سهم در کشت کف کار (۲/۸۳ درصد) و در تیمار ۱۰۰ درصد بقایای گیاهی (۷/۸۴ درصد) مشاهده شد. بیشترین درصد پروتئین دانه مربوط به تیمارهای دو سوم بقایا (۶۳/۱۶ درصد) و ۱۰۰ درصد بقایا (۸۶/۱۶ درصد) بود، اما کمترین درصد پروتئین دانه در تیمارهای بدون بقایا گیاهی و یک سوم بقایا به دست آمد. این پژوهش نشان داد که مدیریت بقایای گیاهی و انتخاب روش کشت مناسب می تواند با بهبود شرایط فتوسنتزی و انتقال مجدد ماده خشک، سهم قابل توجهی در رشد و کیفیت دانه گندم ایفا کند.

کلیدواژه ها:

درصد پروتئین دانه ، درصد نیتروژن دانه ، سرعت تشکیل عملکرد دانه ، کشت جوی و پشته