اثر تلفیق کودهای آلی-شیمیایی و کود زیستی بر عملکرد، کیفیت اسانس و کارآیی جذب برخی عناصر در رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.)

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاثیر سیستم های مختلف تغذیه ای شیمیایی، آلی و زیستی بر عملکرد و جذب عناصر غذایی توسط گیاه رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.) به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اجرا شد. در کرت های اصلی سطوح تلفیق کود نیتروژن و کمپوست بقایای نیشکر شامل A۱: شاهد، A۲: ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار نیتروژن (اوره)، A۳: ۵/۱۱۲ کیلوگرم در هکتار نیتروژن + ۸ تن در هکتار کمپوست نیشکر، A۴: ۷۵ کیلوگرم در هکتار نیتروژن + ۱۶ تن در هکتار کمپوست نیشکر، A۵: ۵/۳۷ کیلوگرم در هکتار نیتروژن + ۲۴ تن در هکتار کمپوست نیشکر و A۶: ۳۲ تن در هکتار کمپوست نیشکر، در کرت های فرعی نیز تیمار تلقیح بذر با کود زیستی بیوفارم شامل B۰: شاهد و B۱: تیمار بررسی شد. صفات مورد مطالعه شامل عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، درصد و عملکرد اسانس، درصد و جذب نیتروژن، شاخص های کارآیی نیتروژن، درصد فسفر، پتاسیم، آهن و روی بود. بیش ترین عملکرد دانه در سطح تیمار A۴B۰ و A۲B۱ (به مقدار ۹۹۸ و ۹۳۸ کیلوگرم در هکتار) حاصل شد. بیش ترین درصد اسانس در سطح تیمار A۲ (به میزان ۲۶/۲ درصد) و بیش ترین عملکرد اسانس رازیانه نیز مربوط به سطح تیمارA۲B۱  (به میزان ۲۲/۱۳ کیلوگرم در هکتار) بود. بیش ترین درصد و جذب نیتروژن در سطح تیمار A۲  (به ترتیب ۳۵/۲ درصد و ۰۱/۶۸ کیلوگرم در هکتار) بود. بالاترین مقدار کارآیی زراعی نیتروژن مربوط به سطح تیمار A۴B۰ (به میزان ۸۵/۶ کیلوگرم بر کیلوگرم) بود. بیش ترین مقدار جذب فسفر و پتاسیم کل بوته در سطح تیمارA۵  (به ترتیب به مقدار ۸/۵۰ و ۷۵/۱۹۳ میلی گرم بر کیلوگرم) و بیش ترین غلظت آهن و روی کل بوته در سطح تیمارA۶  (به ترتیب به مقدار ۰۱/۳ و ۵۶/۰ میلی گرم بر کیلوگرم) ماده خشک بود. در آزمایش حاضر، بیش ترین عملکرد دانه با کاربرد ۷۵ کیلوگرم در هکتار نیتروژن و ۱۶ تن در هکتار کمپوست نیشکر حاصل شد که اختلاف معنی داری با کاربرد ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار نیتروژن نداشت، همچنین بیش ترین عملکرد بیولوژیک و اسانس با مصرف ۱۵۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار و با کاربرد کود زیستی به دست آمد. در واقع، اعمال کود شیمیایی نیتروژن در تلفیق با کود آلی کمپوست نیشکر و نیز کاربرد کود زیستی سبب افزایش عملکرد دانه و اسانس و افزایش جذب عناصر کم مصرف و پرمصرف مورد نیاز گیاه رازیانه شد. همچنین اثرات مشابهی در افزایش عملکرد نسبت به کاربرد کودهای شیمیایی داشت که از این طریق می توان کودهای تلفیقی را با کودهای شیمیایی جایگزین کرد.

کلیدواژه ها:

کمپوست نیشکر ، کود بیولوژیک ، گیاه دارویی ، نیتروژن