هدف: صنعت طیور در سال های اخیر علاقه فزاینده ای به استفاده از جیره های کم پروتئین نشان داده است که این امر به دلیل مزایای اقتصادی و زیست محیطی، از جمله کاهش هزینه خوراک و کاهش کلی دفع نیتروژن می باشد. با این حال، کاهش سطح پروتئین جیره می تواند منجر به کاهش میزان اسیدهای آمینه ضروری گردد. از این رو، طی چندین دهه گذشته، پژوهش های گسترده ای به منظور بررسی رابطه بین مواد مغذی جیره، عملکرد تولیدی و برآورد نیازهای تغذیه ای در جوجه های گوشتی به ویژه در زمینه انرژی قابل متابولیسم، پروتئین و اسیدهای آمینه ضروری انجام شده است. هدف اصلی تمامی این مطالعات، ارائه برآوردهای دقیق تر از نیازهای تغذیه ای به منظور بیشینه سازی پتانسیل ژنتیکی رشد و عملکرد در طیور می باشد. روش پژوهش: به منظور بررسی اثر سطوح انرژی قابل متابولیسم، پروتئین، متیونین+ سیستئین و لیزین جیره بر عملکرد و پاسخ های فیزیولوژیک جوجه های آرین، تعداد ۲۱۶۰ قطعه جوجه (مخلوطی از نر و ماده) یک روزه در قالب آزمایش فاکتوریل ۴×۴×۴×۴ با ۱۶ تیمار و پنج تکرار و ۲۷ جوجه در هر تکرار مورداستفاده قرار گرفتند. سطوح مواد مغذی معادل ۹۷، ۱۰۰، ۱۰۳ و ۱۰۶ درصد نیاز توصیه شده در کاتالوگ آرین تنظیم شدند. شاخص های عملکردی از جمله افزایش وزن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک برای صفر تا ۲۱ روز و ۲۲ تا ۴۲ روزگی اندازه گیری شد. به منظور ارزیابی فراسنجه های بیوشیمیایی خون در سن ۳۵ روزگی، از یک پرنده در هر تکرار خون گیری انجام شد. هم چنین جهت سنجش تیتر تولید آنتی بادی علیه گلبول قرمز گوسفندی، در سنین ۲۸ و ۳۵ روزگی نمونه خون گرفته شد. در پایان دوره، از هر تیمار پنج پرنده کشتار شد و نمونه برداری بافتی صورت گرفت. ویژگی های بافت شناسی شامل ارتفاع و عرض پرز، عمق کریپت، نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت و ضخامت لایه ماهیچه ای اندازه گیری گردید. یافته ها: نتایج نشان داد سطوح بهینه مواد مغذی برای افزایش وزن روزانه در کل دوره پرورش، سطح ۱۰۳ درصد انرژی و لیزین، سطح ۱۰۶ درصد پروتئین و سطح استاندارد متیونین+ سیستئین بود. سطح استاندارد انرژی و پروتئین، سطح ۹۷ درصد نیاز متیونین+ سیستئین و سطح ۱۰۳ درصد نیاز لیزین، سطوح بهینه برای مصرف خوراک بود. با افزایش سطح انرژی و پروتئین جیره، ضریب تبدیل خوراک و شاخص عملکرد اروپایی بهبود یافت. غلظت کلسترول و تریگلیسیرید خون پرندگان نیز با افزایش سطح انرژی جیره، روند افزایشی داشت. با افزایش انرژی و کاهش پروتئین جیره، غلظت پروتئین با چگالی بالا (HDL) روند افزایشی نشان داد. سطوح بالای انرژی و پروتئین سبب افزایش غلظت پروتئین، گلوبولین و آنزیم های کبدی در سرم خون شد. هم چنین ارتفاع و مساحت پرزهای روده با افزایش سطح اسیدآمینه لیزین روندی رو به افزایش داشت. نتیجه گیری: براساس نتایج حاصل، افزایش سطح انرژی قابل متابولیسم جیره به بیش از ۱۰۳ درصد نیاز ممکن است منجر به افت عملکرد و مصرف خوراک شود. افزایش سطح پروتئین تا ۱۰۶ درصد نیاز، نتایج عملکردی خوبی به همراه دارد و افزایش سطح پروتئین تا ۱۰۳ درصد نیاز از نظر اقتصادی توصیه می شود. هم چنین برای اسیدهای آمینه متیونین+ سیستئین و لیزین به ترتیب سطوح استاندارد و ۱۰۳ درصد نیاز توصیه می شود.