عدالت ترمیمی به مثابه آزادی؛ کوششی در جهت فهم جایگاه عدالت ترمیمی در نظام عدالت کیفری ایران

یکی از مبانی عدالت ترمیمی، اصل «آزادی به مثابه عدم سلطه» است. این اصل، فارغ از برخی تبصره های جمهوری خواهانه، بر اصل «آزادی منفی»، به عنوان محصول حق طبیعی مدرن، استوار است. لذا، تحقق عدالت ترمیمی از پیش مستلزم وجود شرایطی است که در آن ایده حق طبیعی، به عنوان ایده ای ناسازگار با برداشت های فراانسانی (الهی) از خیر، مستحکم شده باشد. بنابراین، اتخاذ موضع «سازگاری گرایی» با تاکید بر مشابهت ها میان عدالت ترمیمی و برخی سازوکارهای مندرج در رژیم های حقوقی غیرلیبرال، موجه به نظر نمی رسد. تقویت عدالت ترمیمی در نظام عدالت کیفری ایران، با توجه به تشدید مدرنیزاسیون در جامعه ی ایران، مستلزم بازنگری و همسو شدن قانونگذار با استلزامات آزادی به مثابه مهم ترین مبنای عدالت ترمیمی است. لذا، فهم مبانی مدرنیستی عدالت ترمیمی، و التفات به واقعیت وجودی جامعه ایران، برای کمک به عبور از ناهمسازی گفتمان حقوقی و قضایی به سود یک نظام کیفری متناسب با تحولات عینی، ضروری است.

کلیدواژه ها:

عدالت ترمیمی ، آزادی منفی ، آزادی به مثابه عدم سلطه ، نظام عدالت کیفری ، لیبرالیسم ، گفتمان تقنینی ، گفتمان قضایی