تببین الگوی مفهومی هم پیوندی اجتماعی در بافت شهرهای ایرانی با تاکید برنظریه ساخت یابی آنتونی گیدنز(نمونه پژوهی: محله نوبر شهر تبریز)

بافت‎های تاریخی شهری در ایران، برخلاف برخورداری از ظرفیت‎های کالبدی و هویتی ارزشمند، در دهه‎های اخیر با تضعیف روابط اجتماعی، کاهش تعاملات محله‎ای و گسست در هم‎پیوندی اجتماعی روبه‎رو شده است. بنابراین ضرورت تبیین هم‎پیوندی اجتماعی در چارچوب نظری که بتواند رابطه متقابل میان کنشگران و ساختارهای شهری را بیان کند، به عنوان مسئله اصلی این پژوهش مطرح می‎شود. این پژوهش درصدد است تا الگوی مفهومی هم‎پیوندی اجتماعی در بافت‎های شهری ایرانی با تاکید بر نظریه ساخت‎یابی آنتونی گیدنز تبیین کند و این الگوی مفهومی را در محله نوبر شهر تبریز مورد واکاوی قرار دهد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی بوده و با بهره‎گیری از روش تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. داده‎ها از طریق مصاحبه‎های عمیق نیمه سازمان یافته با ۲۰ نفر از ساکنان و کسبه محله گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی در نرم‎افزار Atlas.ti تحلیل شده است. یافته‎های پژوهش نشان می‎دهد که هم‎پیوندی اجتماعی در محله نوبر حاصل تعامل دوسویه میان کنش‎های روزمره ساکنان و چهار ساختار اصلی شامل ساختارهای کارکردی، کالبدی، اجتماعی و معنایی است. ساختارهای کالبدی و کارکردی به عنوان منابع و قواعد مادی، بستر کنش اجتماعی را فراهم می‎آورند، در حالی که ساختارهای اجتماعی و معنایی نیز از طریق تقویت اعتماد اجتماعی، روابط همسایگی، حس تعلق و سرزندگی نقش تعیین‎کننده‎ای در تداوم هم‎پیوندی اجتماعی ایفا می‎کنند. این نتایج بازنمایی روشنی از مفهوم «دوسویگی ساخت» در نظریه گیدنز در مقیاس محله شهری ارائه می‎دهد. نوآوری پژوهش در کاربست نظریه ساخت‎یابی آنتونی گیدنز در حوزه طراحی شهری و ترجمه مفاهیم انتزاعی آن به یک الگوی مفهومی عملیاتی برای تحلیل هم‎پیوندی اجتماعی در بافت‎های تاریخی است. این الگوی مفهومی می‎تواند به عنوان چارچوبی تحلیلی و کاربردی در برنامه‎ریزی و طراحی شهری با هدف تقویت انسجام اجتماعی و وحدت مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

انسجام اجتماعی ، هم پیوندی ، Atlas.ti ، محله نوبر تبریز ، نظریه ساخت یابی آنتونی گیدنز