تحلیل ریشه ها و عوامل گرایش به نماسازی رومی در سیمای شهری معاصر شهر مشهد

در دهه‎های اخیر، منظر شهری مشهد، علی‎رغم پیشینه غنی فرهنگی و مذهبی، شاهد سلطه فزاینده سبک معماری رومی با خاستگاه غربی بوده که چالش‎های هویتی عمیقی را در طراحی جداره‎های شهری و فضاهای داخلی معماری به همراه داشته است. مسئله اصلی پژوهش، فقدان درک جامع و مبتنی بر تجربه زیسته از عواملی است که این تمایل را در میان بازیگران اصلی عرصه معماری شهری (معماران، سازندگان، مالکان، مدیران شهری و شهروندان) شکل داده است. هدف این تحقیق، شناخت عمیق ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و زیباشناختی این پدیده از طریق تحلیل دیدگاه‎ها و روایت‎های این افراد است. این پژوهش با رویکردی کیفی و مبتنی بر روش پدیدارشناسی تفسیری (IPA)، به واکاوی ریشه‎ها، دلایل و محرک‎های گرایش به سبک نماسازی رومی در معماری معاصر شهر مشهد می‎پردازد. برای گردآوری داده‎ها، از مصاحبه‎های نیمه‎ساختاریافته عمیق با مشارکت‎کنندگان و مشاهدات میدانی استفاده شده و تحلیل داده‎ها از طریق کدگذاری و تحلیل مضمون صورت پذیرفته است. یافته‎های نشان می‎دهد که گرایش به نمای رومی پدیده‎ای چندوجهی است که از یک سو ریشه در محرک‎هایی چون «جست‎وجوی منزلت اجتماعی»، «نمایش سرمایه اقتصادی» و «ادراک از تجدد و لوکس‎گرایی» دارد و از سوی دیگر، تحت تاثیر عواملی چون «خلا هویتی در معماری معاصر»، «ضعف سیاست‎گذاری‎های شهری» و «سازوکارهای بازار مسکن» تقویت می‎شود. این پژوهش در نهایت به ارائه مدلی مفهومی از تعامل این محرک‎ها و پیامدهای آن برای هویت معماری و منظر فرهنگی مشهد منجر شده است که می‎تواند راهگشای سیاست‎گذاران شهری و طراحان در جهت مدیریت بهینه هویت بصری شهر باشد.

کلیدواژه ها:

هویت شهری ، پدیدارشناسی تفسیری ، منظر فرهنگی ، بازنمایی اجتماعی ، سرمایه داری نمادین