بررسی اثر مدیریت چرای دام بر الگوی تغییرات تنوع در امتداد گرادیان ارتفاع

پوشش گیاهی یکی از مهم ترین عارضه های نمود سیمای طبیعت بوده و به عنوان بهترین راهنما برای قضاوت در مورد عوامل اکولوژی آن منطقه به شمار می روند. در این تحقیق منطقه بزداغی واقع در شهرستان بجنورد، استان خراسان شمالی مورد بررسی قرار گرفت. نمونه برداری در فصل اوج رشد گونه های گیاهی به روش سیستماتیک تصادفی انجام گرفت. مساحت واحدهای نمونه برداری مطابق اندازه واحد نمونه برداری پیشنهادی برای مطالعه پوشش های علفی یک مترمربع، پوشش های درختچه ای ۲۵ مترمربع و برای پوشش های درختی ۱۰۰ مترمربع انتخاب شد. شاخص های تنوع شانون-واینر، سیمپسون و غنای گونه ای محاسبه شدند. بررسی همزمان فراوانی و خصوصیات کارکردی گونه ها با اندازه گیری شاخص های تنوع کارکردی صورت گرفت. ارتباط بین شاخص های تنوع زیستی (تنوع گونه ای و تنوع کارکردی) با ارتفاع در دو نوع مدیریت مختلف چرای دام (قرق شده و در حال چرا) مورد بررسی قرار گرفت. بررسی ارتباط ارتفاع و شاخص های تنوع زیستی با استفاده از همبستگی و رگرسیون خطی انجام شد. آنالیزهای آماری در نرم افزار R محاسبه شدند. بررسی تاثیر نوع مدیریت بر ارتباط شاخص های تنوع با ارتفاع نشان داد که نوع مدیریت اثر معنی داری بر رابطه بین ارتفاع و شاخص های تنوع زیستی دارد. این تاثیر در برخی مواد موجب تغییر جهت رابطه (از ارتباط مثبت به منفی) و یا از بین رفتن رابطه (تبدیل رابطه معنی دار به رابطه غیر معنی دار) شد. برای مثال، در منطقه قرق شده، ارتباط مثبت و معنی داری بین ارتفاع میانگین وزنی سطح ویژه برگ (R۲ = ۰.۱۴۶, P-value = ۰.۰۴۳) وجود داشت در حالی که در منطقه چراشده، رابطه معنی داری مشاهده نشد (P-value > ۰.۰۵). به طور کلی نتایج تحقیقات نشان می دهد که چرای دام باعث ایجاد تغییرات زیادی در ساختار و عملکرد جوامع گیاهی می شود. به طوریکه در تحقیق حاضر وجود چرای دام موجب از بین رفتن ارتباط بین تنوع زیستی و ارتفاع شده است.

کلیدواژه ها:

تنوع زیستی ، تنوع کارکردی ، قرق ، مدیریت منابع طبیعی