راهکارهای توسعه پایدار بهره برداری از گیاه داروئی جنس .Ferula spp در اراضی مرتعی استان خراسان رضوی

لازمه بهره برداری پایدار از گیاهان داروئی از عرصه های طبیعی توجه به اصول توسعه پایدار بر اساس شرایط اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی هر منطقه است. با توجه به ضرورت بهره برداری پایدار و حفاظت از عرصه های طبیعی؛ هدف از تحقیق حاضر بررسی و تبین راهکارهای توسعه پایدار بهره برداری از گیاه داروئی جنس Ferula spp. در اراضی مرتعی استان خراسان رضوی است. این پژوهش با هدف تدوین نقشه راه توسعه گیاهان دارویی آنغوزه و باریجه در عرصه های مرتعی استان خراسان رضوی انجام شد. در این راستا با استفاده از روش SWOT اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه و تکمیل پرسش نامه ها با کارشناسان و بهره برداران متخصص و پیشرو به دست آمد. نتایج نشان داد که جمع نمره نهایی شاخص های ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و عوامل خارجی در گیاه آنغوزه (Ferula spp.) به ترتیب ۲/۶۴ و ۲/۷۴ شده است، که نشان داد که گیاه آنغوزه به دلیل گستردگی رویشگاه ها، ارزش اقتصادی بالا و مزیت های صادراتی در موقعیت تهاجمی قرار دارد. همچنین در رابطه با گیاه باریجه جمع نمره نهایی شاخص های ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و عوامل خارجی به ترتیب ۳/۱۷ و ۲/۹۲ شده است که نشان داد که گیاه باریجه به دلیل کمیت و کیفیت بالای صمغ، مقاوم بودن به کم آبی و شرایط تنش های محیطی و مزیت های صادراتی در موقعیت تهاجمی قرار دارد. به طورکلی گیاه باریجه و آنغوزه گونه های گیاهی مناسبی جهت حفاظت رویشگاه، احیاء و توسعه رویشگاه در شرایط اکولوژیکی و مناطق مناسب و همچنین گونه هایی دارای صمغ با ارزش و دارای کمیت و کیفیت بالایی در مراتع استان هستند. با توجه به تحلیل نتایج راهکارهای توسعه پایدار بهره برداری این دو گونه بر اساس پتانسیل رویشگاه در هر سال، فرآوری و بازاریابی صمغ این دو گونه و همچنین برداشت با توجه به زنجیره ارزش هر گونه، استوار است.

کلیدواژه ها:

تحلیل swot ، راهبردهای تهاجمی ، مراتع ، موقعیت استراتژیک