بررسی تطبیقی اخلال در نظم محکمه از منظر حقوق افغانستان و ایران

اخلال در نظم محکمه از جمله چالش های اساسی در فرآیند دادرسی عادلانه محسوب می شود که می تواند روند رسیدگی قضایی را مختل ساخته، اعتماد عمومی به نظام قضایی را کاهش دهد. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی مفهوم، مصادیق و ضمانت اجراهای اخلال در نظم محکمه در حقوق افغانستان و ایران انجام شده است. سوال اصلی تحقیق این است که اخلال در نظم محکمه در حقوق دو کشور چگونه تعریف و تنظیم شده است؟ اهمیت تحقیق از آن جهت است که شناسایی نقاط قوت و ضعف هر نظام حقوقی می تواند زمینه ساز اصلاحات قانونی و ارتقای کارایی نظام قضایی گردد. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و تطبیقی بوده و داده ها از طریق مطالعه اسنادی و تحلیل قوانین مربوطه در دو کشور جمع آوری شده است.  یافته های تحقیق نشان می دهد که هر دو نظام حقوقی، نظم جلسه قضایی را پیش شرط تحقق عدالت دانسته و ابزارهایی مانند تذکر، اخطار و اخراج از جلسه را به طور مشترک پیش بینی نموده اند. با این حال، نظام حقوقی ایران با پیش بینی صریح حبس کوتاه مدت و تفکیک میان آیین دادرسی کیفری و مدنی، از انسجام قانونی بیشتری برخوردار است. در مقابل، نظام حقوقی افغانستان با رویکرد مرحله ای و توجه ویژه به حمایت از حقوق دفاعی متهم پس از اخراج، تعادل بیشتری میان اقتدار محکمه و حقوق فردی برقرار کرده است. تفاوت دیگر در نحوه برخورد با ارتکاب جرم در جلسه قضایی است که در افغانستان با تفکیک میان قباحت، جنحه و جنایت همراه است.

کلیدواژه ها:

اخلال در نظم محکمه ، دادرسی عادلانه ، ضمانت اجرا ، حقوق افغانستان ، حقوق ایران