تحول واژگان موسیقایی ایران معاصر در بستر تعامل تمدنی شرق و غرب

موسیقی نه تنها به عنوان یک هنر بلکه به عنوان نظامی معرفتی و فرهنگی با پیشینه ای کهن مطرح می شود و ایران به عنوان یکی از کانون های تمدن شرق، در شکل گیری و انتقال دانش موسیقی سهمی بنیادین بر عهده داشته است. در دوره معاصر با ورود مفاهیم نظری موسیقی غرب به نظام آموزشی ایران، بخشی از واژگان تخصصی این هنر دستخوش دگرگونی شده است و هم زیستی دو حوزه زبانی متفاوت یعنی واژگان برگرفته از منابع قدیم و اصطلاحات برآمده از زبان های اروپایی در ادبیات موسیقایی ایران معاصر دیده می شود. سوال اصلی پژوهش این است که آیا ورود این اصطلاحات نوین با نوعی تحول مفهومی و معنایی همراه بوده است؟ و سوال فرعی اینکه آیا موسیقی دانان ایرانی در جهت تعامل تمدنی شرق و غرب، آنها را با ساختار واژگانی زبان فارسی تطبیق داده اند؟ این پژوهش با رویکردی میان رشته ای به بررسی مسیر تحول و تلفیق برخی از واژگان موسیقایی مهم در منابع آموزشی و گفتار علمی موسیقی دانان ایرانی در دوره معاصر می پردازد و به برخی منابع تاریخی نظر خواهد داشت تا چگونگی تعامل تمدنی شرق و غرب در ادبیات موسیقایی ایران معاصر و نقش واژگان موسیقایی به عنوان شاخصی از پویایی تمدن ایرانی در مواجهه با تجدد موسیقایی متاثر از غرب را آشکار سازد. در این مسیر از روش مطالعه تاریخی منابع، استخراج واژگان پرتکرار، تحلیل گفتمانی مفاهیم و بررسی روابط قدرت زبانی براساس چهارچوب های نظری بوردیو، بارت و آگاوو استفاده می شود تا هم لایه های تاریخی و هم دلالت های فرهنگی-تمدنی واژگان بررسی شود. در نهایت مشخص خواهد شد که واژگان موسیقایی ایران معاصر نمونه ای از زیست چندفرهنگی و هضم خلاق تمدن غرب در متن این تمدن شرقی را ارائه می کنند.

کلیدواژه ها:

واژگان موسیقی ، تمدن شرق ، تعامل فرهنگی شرق و غرب ، نظام آموزشی موسیقی ایران ، تجدد موسیقایی