خاک و ترجیح بصری آن در آثار هنری ایران رنگ کاوی در نگارگری های مکتب هرات

انسان ها دارای تمایلات متنوعی هستند که مولفه های روان شناختی از دیرینگی بیشتری برخوردارند. این مقاله درصدد است از طریق آثار هنری ایران وجود تمایل ریشه ای انسان ها به خاک را بررسی کند. ازآنجاکه هدف تحقیق رنگ کاوی است، مطالعه بر روی آثار تجسمی حوزه نگارگری متمرکز گردید. پژوهش باهدف پایش نحوه رنگ گزینی نگارگری های مکتب هرات و با استفاده از روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و رویکرد کمی-کیفی، در پی پاسخگویی به این پرسش ها است که کمیت و میزان نسبی رنگ های به کاررفته در این نگاره ها به چه صورت است؟ کدام رنگ از گستردگی حضور بیشتری برخوردار است؟ جامعه آماری شامل ۲۴ نگاره از مکتب هرات است که در دو دسته «معماری محور» و «طبیعت محور» طبقه بندی شده اند. جهت استخراج دقیق داده های کمی، مساحت سطوح رنگی با استفاده از نرم افزارهای محاسبات گرافیکی اندازه گیری شد. یافته ها نشان می دهد که در هر دو گروه، طیف رنگ خاک رتبه نخست را کسب کرده است. گمان می رود طیف خاک یادآور آغاز و تداوم حیات، امنیت، صمیمیت و طبیعت باشد. میل به این رنگ، همچنین می تواند درنتیجه شیفتگی انسان به وجه زندگی آفرین خاک، امکان همذات پنداری شکلی و رنگی با آن و ماحصل سازگاری با شرایط زیستی خاستگاه نیاکانی اش باشد. نتایج نشان می دهد برآیند این ها زمینه ساز ظهور رنگ خاکی به عنوان ترجیح نخست زیبایی شناسی در بسیاری از گونه های نقاشی ازجمله در نگارگری های مکتب هرات شده باشد.

کلیدواژه ها:

ترجیح بصری ، خاکرنگی ، رنگکاوی ، نگارگری مکتب هرات ، هنر ایران