شناسایی مولفه های تنظیم هیجان نوجوانان از دیدگاه متخصصان: مطالعه کیفی

زمینه و هدف: تنظیم هیجان به عنوان یکی از سازه های بنیادی در روان شناسی تحولی و بالینی، نقشی تعیین کننده در سلامت روان، سازش­یافتگی اجتماعی، و عملکرد تحصیلی نوجوانان ایفا می کند، بنابراین پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه­ های تنظیم هیجان نوجوانان از دیدگاه متخصصان انجام شد. روش: این پژوهش با روی­آورد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون براساس چارچوب براون و کلارک (۲۰۰۶) انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۲۷ روان شناس و مشاور متخصص نوجوان بودند که به صورت هدفمند انتخاب و تا اشباع نظری ادامه یافت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته (۴۵ تا ۹۰ دقیقه) گردآوری و به صورت کلمه به کلمه جمع آوری شدند. تحلیل داده ها به صورت استقرایی و در سطح معنایی بر اساس مراحل شش گانه انجام شد و جهت اعتباریابی از بازبینی پژوهشگر دوم و مستندسازی دقیق استفاده شد. برای سازمان دهی و مدیریت داده ها از ویرایش ۲۲ نرم افزار MAXQDA  استفاده شد. یافته ها: بر اساس نتایج به­ دست­ آمده ۹ مولفه اصلی استخراج شد که شامل مولفه ­های شناختی، مولفه ­های تنظیم توجه، مولفه­ های مهار تکانه، مولفه­ های خود نظم­دهی فعال هیجانی، خودنظم­جویی درونی، تنظیم بین­فردی هیجان، بیان و ارتباط هیجانی، خودآگاهی هیجانی، و پذیرش و تحمل هیجانات بودند. نتیجه گیری: براساس نتایج این پژوهش تنظیم هیجان در نوجوانان نظامی تعاملی و غیرخطی با ۹ مولفه وابسته در قالب خوشه­ های عملکردی هم پوشان است. در این نظام، خودآگاهی هیجانی بستر ادراک، پذیرش کاهش دهنده مقاومت درونی و ارزش ها جهت دهنده فرایندها هستند و در تعامل با سایر مولفه ها عمل می کنند. این الگو قابلیت کاربرد در طراحی مداخلات پیشگیرانه و آموزشی سلامت روان نوجوانان را دارد.

کلیدواژه ها:

Emotion regulation. Experts ، qualitative study ، تنظیم هیجان ، متخصصان ، مطالعه کیفی