هزینه یابی خدمات توانبخشی بستری بر اساس کد های کتاب ارزش نسبی خدمات

اهداف: سامانه های سنتی هزینه یابی در بیمارستان ها اغلب موجب بروز انحراف های چشمگیر در برآورد هزینه می شوند و نمی توانند بار اقتصادی واقعی ارائه خدمات سلامت را به درستی نشان دهند. به منظور غلبه بر این محدودیت ها، روش هزینه یابی مبتنی بر فعالیت زمان محور (TDABC) چارچوبی دقیق تر و انعطاف پذیرتر ارائه می دهد که بر زمان موردنیاز برای انجام هر فعالیت تاکید دارد. این پژوهش با بهره گیری از روش TDABC به برآورد هزینه واقعی خدمات توانبخشی بر اساس کدهای کتاب ارزش نسبی خدمات پرداخته است. مواد و روش ها: روش TDABC هزینه واقعی خدمات را بر مبنای زمان صرف شده برای انجام هر فعالیت و هزینه واحد منابع مصرفی محاسبه می کند. این مطالعه توصیفی، مقطعی و گذشته نگر در بیمارستان توانبخشی رفیده در سال مالی ۲۰۲۲–۲۰۲۳ انجام شد. در گام نخست، فرآیندهای ارائه خدمات توانبخشی شناسایی و نقشه فعالیت های مرتبط با هر خدمت ترسیم گردید. سپس اطلاعات مربوط به منابع انسانی، تجهیزات، فضاهای فیزیکی، خدمات پشتیبانی و سایر هزینه های عملیاتی از واحدهای مالی و اداری بیمارستان استخراج شد. نرخ هزینه ظرفیت برای هر منبع بر اساس ظرفیت عملی و هزینه سالانه آن محاسبه و زمان موردنیاز برای ارائه هر خدمت از طریق مشاهده مستقیم، بررسی مستندات و مصاحبه با کارکنان تعیین شد. در ادامه، هزینه هر خدمت توانبخشی بر اساس کدهای استاندارد کتاب ارزش نسبی خدمات سلامت محاسبه و هزینه بسته های خدمتی بیماران بستری در گروه های مختلف بیماری برآورد و در نهایت، هزینه های به دست آمده با تعرفه ها و نرخ های بازپرداخت سازمان بیمه سلامت ایران مقایسه گردید. نتایج: بیشترین بخش از هزینه های ارائه خدمات توانبخشی در بیمارستان رفیده به نیروی انسانی اختصاص داشت و پس از آن، خدمات قراردادی و مواد مصرفی در رتبه های بعدی قرار گرفتند. در میان گروه های اصلی بیماران از جمله فلج مغزی، ام اس، سکته مغزی، آسیب تروماتیک مغزی، و آسیب نخاعی، بازپرداخت بیمه سلامت ملی ایران تنها به ترتیب ۷۹٫۱، ۸۶٫۷، ۸۳٫۹، ۸۱٫۹ و ۸۶٫۳ درصد از هزینه واقعی خدمات را پوشش داده است. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد که بازپرداخت های بیمه ای پاسخگوی هزینه واقعی خدمات توانبخشی نیست. برای ارتقای پایداری مالی این خدمات، بازنگری در تعرفه ها بر اساس ساختار واقعی هزینه ها ضروری است. به صورت همرمان، مدیریت کارآمد هزینه ها در بیمارستان نیز باید از طریق بهینه سازی استفاده از منابع و کنترل موجودی در اولویت قرار گیرد. گسترش برنامه های توانبخشی غیربستری، از جمله توانبخشی در منزل یا سرپایی نیز می تواند در کاهش هزینه های بیمارستانی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

Rehabilitation services ، Inpatient services ، Outpatient services ،   Time-driven activity based costing. ، خدمات توانبخشی ، خدمات بستری ، خدمات سرپایی ، هزینه یابی مبتنی بر فعالیت زمان محور ، کتاب ارزش نسبی