معنای زندگی در بیماران مبتلا به اسکلروز چندگانه؛ یک مطالعه مروری نظام مند

هدف: بیماری اسکلروز چندگانه (ام اس) یک اختلال عصبی مزمن و پیش­رونده است که به دلیل ماهیت خاص خود، تاثیرات جسمی و روانی گوناگونی بر زندگی بیماران و خانواده های آنان بر جای گذاشته و می­تواند تهدید معنای زندگی را در پی داشته باشد. با توجه به اهمیت معنای زندگی در سازگاری بیماران مبتلا به ام اس، هدف مطالعه حاضر ارائه یک نمای کلی از عوامل موثر بر معنای زندگی این بیماران و نیز تحلیل مداخلات روان­شناختی انجام گرفته برای بهبود معنای زندگی بیماران مذکور بوده است. روش: این مطالعه از نوع مروری سیستماتیک است؛ در این مرور، مقالات منتشر شده به زبان­های انگلیسی و فارسی از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ مورد بررسی قرار گرفتند. جهت جستجو و بازیابی مقالات از پایگاه­های Web of Science، Science Direct، PubMed، ProQuest، EBSCO و مگیران، نورمگز، پورتال جامع علوم انسانی و SID استفاده شده است. در مرحله اول جستجو ۵۵ مقاله به دست آمد که پس از حذف موارد تکراری و نامربوط با هدف مطالعه و در نظر گرفتن ملاک­های ورود به مطالعه، ۱۰ مقاله انتخاب شده است. نیمی از مطالعات انتخابی در ایران انجام گرفته است.  یافته ­ها: یافته های مرور حاضر در دو محور اصلی خلاصه شدند: ۱) عوامل موثر بر معنای زندگی بیماران مبتلا به ام اس شامل «معنویت و باورهای مذهبی»، «پذیرش فعالانه بیماری»، «حمایت اجتماعی و روابط بین فردی»، «مشارکت در فعالیت های معنادار»، «بهره گیری از حمایت متخصصان»، و «تلاش برای حفظ قدرت و زندگی با بدنی غیر قابل پیش­بینی»؛ و ۲) مداخلات روان شناختی موثر که شامل رویکرد وجودی–معنوی، درمان شناختی–رفتاری، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، امید درمانی و آموزش مثبت اندیشی بودند. نتایج نشان داد که این مداخلات به طور موثری موجب ارتقای معنای زندگی و بهبود شاخص های روان شناختی بیماران مبتلا به ام اس شده اند. نتیجه­ گیری: مرور نظام مند حاضر نشان می دهد که معنای زندگی، مفهومی چندبعدی در تجربه بیماران مبتلا به ام اس است که از طریق منابع متفاوتی می­تواند شکل گیرد و بهبود یابد. درک عمیق تر این معیارها و مفاهیم موثر بر معنای زندگی می تواند مورد توجه درمانگران و سیاست­گذاران حوزه توانبخشی بیماران مبتلا به ام اس قرار گیرد و نیز مبنای طراحی مداخلات روان شناختی در جهت شکل­دهی و بهبود معنای زندگی بیماران مذکور قرار گیرد. همچنین برایند یافته­ها در رابطه با مداخلات انجام­ گرفته در جهت بهبود معنای زندگی بیماران مذکور موثر بودن آن­ها را می­ رساند اما با توجه به تمرکز این مداخلات در کشور ایران ضرورت انجام مطالعات در دیگر کشورها با فرهنگ­های متفاوت احساس می­شود.

کلیدواژه ها:

Meaning in life ، Meaning-making ، Multiple sclerosis ، MS ، Systematic review ، معنای زندگی ، معناسازی ، اسکلروز چندگانه ، ام اس ، مروری نظام­مند