آینده آموزش عالی در پرتو آموزش ترکیبی تبیین نقش فناوریهای دیجیتال در تحقق توسعه پایدار

هدف: با وجود گسترش فناوریهای دیجیتال در آموزش عالی بهره گیری از آنها اغلب سطحی، ناپیوسته و بدون چارچوب نظری منسجم است. این پژوهش با هدف بررسی نقش فناوریهای دیجیتال بر توسعه پایدار در آموزش عالی با میانجی گری آموزش ترکیبی و کیفیت یادگیری انجام شد. روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-همبستگی است. رویکرد اصلی تحلیل مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار AMOS بود. جامعه آماری شامل کلیه اعضای هیئت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی کارشناسی ارشد و دکتری در واحدهای دانشگاه پیام نور منطقه ۳ کشور شامل استان های آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل و زنجان بود که در فرآیند آموزش ترکیبی مشارکت داشتند. حجم نمونه ۲۵۰ نفر بر اساس معیار کلین ۲۰۱۶، تعیین و به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای نسبتی انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته (۳۰) گویه با مقیاس لیکرت ۵ درجه ای بود. روایی ابزار با استفاده از روش تحلیل عاملی تاییدی (۰.۵ < AVE) و پایایی با آلفای کرونباخ (۰.۸۵<) تایید شد. شاخص های برازش مدل نیز همگی در محدوده مطلوب قرار داشتند که حاکی از اعتبار و برازش مناسب مدل پژوهش است. نتایج پژوهش نشان داد که هر ده فرضیه مورد تایید قرار گرفتند. قوی ترین تاثیر مشاهده شده مربوط به تاثیر فناوریهای دیجیتال بر آموزش ترکیبی بود که نشان می دهد فناوری زیرساخت اصلی آموزش ترکیبی است. همچنین کیفیت یادگیری تاثیر مستقیم و قابل توجهی بر توسعه پایدار داشت که نشان دهنده نقش کلیدی آن در دستیابی به اهداف پایداری است. از مهمترین یافته های این پژوهش تایید مسیر زنجیره ای «فناوری دیجیتال از طریق آموزش ترکیبی و کیفیت یادگیری به توسعه پایدار منجر می شود». آموزش ترکیبی به عنوان «سازوکار کلیدی و کیفیت یادگیری به عنوان مهمترین متغیر میانجی نقش فناوری را به پیامدهای پایدار تبدیل می کنند». یافته های این پژوهش با نتایج مطالعات پیشین مانند گراهام، هرستیناسکی و مینز و همکاران همسو است. این نشان می دهد که صرف حضور فناوری کافی نیست بلکه آنچه اهمیت دارد طراحی آموزشی هدفمند و توجه به کیفیت یادگیری است. در واقع فناوری ابزار است و آموزش ترکیبی و کیفیت یادگیری، مکانیسم های تحقق توسعه پایدار محسوب می شوند. بر این اساس به دانشگاه ها و سیاست گذاران آموزشی پیشنهاد می شود که از رویکرد صرفا «فناوری محور» فاصله گرفته و به سمت رویکرد «طراحی محور و یادگیری محور» حرکت کنند. سرمایه گذاری بر توانمندسازی اساتید در طراحی آموزشی ترکیبی و ارتقای کیفیت یادگیری موثرترین راهبرد برای دستیابی به توسعه پایدار در آموزش عالی است.

کلیدواژه ها:

آموزش ترکیبی ، فناوریهای دیجیتال ، توسعه پایدار ، کیفیت یادگیری ، مدل معادلات ساختاری