بررسی رابطه میان فرهنگ ایمنی، تعهد سازمانی و رفتار ایمن کارکنان در کاهش آسیبها و حوادث شغلی

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان فرهنگ ایمنی، تعهد سازمانی و رفتار ایمن کارکنان در کاهش آسیب ها و حوادث شغلی انجام شد. اهمیت این موضوع از آن جهت است که حوادث شغلی علاوه بر ایجاد آسیب های جسمی و روانی برای کارکنان موجب افزایش هزینه های مستقیم و غیر مستقیم سازمان، کاهش بهره وری، افزایش غیبت از کار، اختلال در فرایندهای عملیاتی و تضعیف اعتماد کارکنان به سازمان می شوند. با وجود گسترش دستورالعمل های ایمنی، آموزش های شغلی، تجهیزات حفاظت فردی و نظام های HSE، بسیاری از سازمان ها همچنان با رفتارهای ناایمن و حوادث ناشی از کار مواجه اند. این مسئله نشان می دهد که کاهش پایدار حوادث شغلی تنها با کنترل های فنی و نظارتی محقق نمی شود بلکه نیازمند توجه به عوامل فرهنگی، سازمانی و رفتاری است. پژوهش حاضر از نظر روش کتابخانه ای و اسنادی و از نظر رویکرد توصیفی - تحلیلی است. داده های پژوهش از طریق بررسی منابع علمی داخلی و خارجی مرتبط با فرهنگ ایمنی، تعهد سازمانی، رفتار ایمن، عملکرد ایمنی و حوادث شغلی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. یافته ها نشان داد که فرهنگ ایمنی به عنوان مجموعه ای از ارزش ها، باورها، نگرش ها و هنجارهای سازمانی بستر اصلی شکل گیری رفتار ایمن کارکنان است. در سازمان هایی که فرهنگ ایمنی قوی تر است، کارکنان با احتمال بیشتری اصول ایمنی را رعایت می کنند، خطرات را گزارش می دهند و در فعالیت های پیشگیرانه مشارکت می کنند. نتایج همچنین نشان داد که تعهد سازمانی می تواند رفتار ایمن کارکنان را تقویت کند؛ کارکنانی که نسبت به سازمان احساس تعلق، اعتماد و مسئولیت بیشتری دارند تمایل بیشتری به رعایت ایمنی و مشارکت در برنامه های ایمنی نشان می دهند. بر اساس یافته ها رفتار ایمن کارکنان دارای دو بعد اصلی رعایت ایمنی و مشارکت ایمنی است و هر دو بعد در کاهش آسیب ها و حوادث شغلی نقش دارند. در نهایت پژوهش نتیجه می گیرد که سازمان ها برای کاهش پایدار حوادث شغلی باید از رویکرد صرفا فنی و انضباطی فاصله گرفته و به سمت تقویت فرهنگ ایمنی، افزایش تعهد سازمانی، بهبود ارتباطات ایمنی و نهادینه سازی رفتار ایمن حرکت کنند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ایمنی ، تعهد سازمانی ، رفتار ایمن ، کارکنان ، آسیب های شغلی ، حوادث شغلی