نقش برنامه ریزی شهری در مدیریت پایدار پسماندهای شهری و کاهش اثرات زیست محیطی

روند فزاینده شهرنشینی در دهه های اخیر به ویژه در کشورهای در حال توسعه موجب افزایش چشمگیر تولید پسماندهای شهری و تشدید پیامدهای زیست محیطی آن شده است. رشد جمعیت، تغییر الگوی مصرف، توسعه نامتوازن شهری و ضعف نظام خدمات شهری از عوامل اصلی افزایش فشار بر سیستم مدیریت پسماند هستند. پیامدهای ناشی از مدیریت نامناسب پسماند شامل تخریب کیفیت خاک و آب، گسترش آلودگی های میکروبی، انتشار گازهای گلخانه ای، بروز مشکلات بهداشتی و کاهش کیفیت محیط زیست شهری است. در این میان، برنامه ریزی شهری به عنوان رویکردی یکپارچه، نظام مند و آینده نگر نقش محوری در مدیریت پایدار پسماند ایفا می کند. این پژوهش با هدف تحلیل نقش برنامه ریزی شهری در مدیریت یکپارچه پسماند و کاهش اثرات زیست محیطی آن با روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که ادغام سیاست های مدیریت پسماند در طرح های توسعه شهری، مکان یابی علمی مراکز دفع و پردازش، توسعه زیرساخت های بازیافت و طراحی شبکه های حمل و نقل سازگار با سیستم جمع آوری از مهم ترین نقش های برنامه ریزی شهری در این حوزه است. همچنین ارتقای مشارکت شهروندان از طریق برنامه ریزی مشارکتی و رویکرد محله محور نقش تعیین کننده ای در موفقیت طرح های تفکیک از مبدا دارد. نتایج پژوهش نشان می دهد که تحقق مدیریت پایدار پسماند در گرو تغییر نگرش مدیریتی از مدیریت عملیاتی کوتاه مدت به برنامه ریزی یکپارچه و راهبردی است. در نهایت پیشنهادهایی مبتنی بر توسعه زیرساخت ها، ارتقای حکمرانی شهری و تقویت مشارکت اجتماعی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مدیریت پسماند شهری ، برنامه ریزی شهری ، مکان یابی ، توسعه پایدار ، محیط زیست شهری