مدل سازی گشتاور خمشی شاخه های ممرز (Carpinus betulus) بر اساس طول و قطر در جنگل آموزشی-پژوهشی دارابکلا

گونه ممرز (Carpinus betulus L) به عنوان یکی از گونه های اصلی و جنگل ساز در جنگل های هیرکانی از جمله جنگل آموزشی- پژوهشی دارابکلا نقش مهمی در ساختار و عملکرد این اکوسیستم ایفا می کند. آگاهی از خصوصیات بیومکانیکی این گونه برای مدیریت پایدار جنگل و ارزیابی ریسک شکست شاخه ها در برابر بارهای مکانیکی ضروری است. این پژوهش با هدف تعیین رابطه بین مشخصات هندسی شاخه های ممرز (طول و قطر) و گشتاور خمشی تولید شده توسط آنها در محل اتصال به تنه در جنگل دارابکلا انجام شد. تعداد ۳۰ نمونه شاخه از درختان ممرز در طبقات قطری مختلف انتخاب و پارامترهای طول، قطر در مبدا، قطر در انتها، زاویه اتصال و وزن تر آن ها اندازه گیری شد. گشتاور خمشی هر شاخه با استفاده از روابط استاتیکی محاسبه گردید. نتایج نشان داد که قطر شاخه در مبدا بالاترین همبستگی را با گشتاور تولیدی دارد (R۲=۰.۸۹) و رابطه توانی با توان ۲.۹۱ بین این دو پارامتر برقرار است. طول شاخه نیز همبستگی معنی داری با گشتاور نشان داد (R۲=۰.۶۸)، اما ضریب تبیین کمتری نسبت به قطر داشت. رابطه رگرسیونی چندمتغیره به دست آمده (M=۰.۰۳۱×D^۲.۹۱×sinθ) می تواند برای برآورد سریع بار مکانیکی شاخه های ممرز در عملیات میدانی مورد استفاده قرار گیرد. یافته های این تحقیق برای ارزیابی پایداری درختان ممرز در برابر شکست شاخه در جنگل دارابکلا کاربرد عملی دارد.

کلیدواژه ها:

ممرز ، گشتاور خمشی ، بیومکانیک درخت ، طول شاخه ، قطر شاخه