مروری بر تحولات گفتمان مرمت در منظر فرهنگی

مرمت میراث فرهنگی در دهه های اخیر دستخوش تحولات قابل توجهی در رویکردهای نظری و پژوهشی گردیده و از تمرکز سنتی بر حفاظت کالبدی آثار به سمت نگرشی جامع تر نسبت به ارزشهای فرهنگی و اجتماعی میراث حرکت کرده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ساختار علمی و روندهای تحول در مطالعات مرمت به تحلیل نظام مند ادبیات علمی این حوزه پرداخته است. در این پژوهش از روش تحلیل علم سنجی و مصورسازی دانش در نرم افزارهای Biblioshiny و VOSviewer v۱.۶.۲۰ برای بررسی الگوهای تولید دانش، روابط مفهومی میان موضوعات پژوهشی و روندهای موضوعی در مطالعات مرمت استفاده شده است. داده های پژوهش از مقالات علمی نمایه شده در پایگاه های معتبر علمی استخراج و با استفاده از تحلیل هم واژگانی و ترسیم شبکه های مفهومی مورد بررسی قرار گرفتند تا خوشه های موضوعی و جهت گیری های پژوهشی این حوزه شناسایی شوند. نتایج نشان می دهد که در کنار استمرار مفاهیم سنتی حفاظت و مرمت، کالبدی موضوعاتی مانند هویت فرهنگی، مدیریت میراث، پایداری و مشارکت اجتماعی به تدریج جایگاه برجسته تری در ادبیات علمی یافته اند. این روند بیانگر تحول تدریجی گفتمان مرمت از رویکردی شیءمحور به چارچوبی میان رشته ای است که در آن میراث فرهنگی به عنوان پدیده ای چندبعدی در ارتباط با ابعاد اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی درک می شود. یافته های این پژوهش با ترسیم تصویری جامع از ساختار دانش و روندهای پژوهشی در حوزه مرمت می تواند به شناسایی جهت گیری های نوظهور پژوهشی و توسعه رویکردهای یکپارچه در حفاظت و مدیریت میراث فرهنگی کمک کند.

کلیدواژه ها:

مرمت ، میراث فرهنگی ، حفاظت میراث ، تحلیل علم سنجی ، تحول گفتمان ، مرمت ، مطالعات میراث فرهنگی