حکمرانی منابع آب در خشکسالی مروری بر چالش ها و تجربه های ایران و جهان

خشکسالی به عنوان یکی از مهم ترین مخاطرات اقلیمی پیامدهای گسترده ای بر منابع طبیعی، ساختارهای اجتماعی اقتصادی برجای می گذارد. مدیریت پایدار منابع آب در چنین شرایطی نیازمند حکمرانی کارآمد، شفاف و مشارکتی است. این مقاله با مرور ادبیات موجود و بررسی تجربه های جهانی چارچوبی مفهومی برای حکمرانی منابع آب در شرایط خشکسالی ارائه می دهد و وضعیت ایران را در مقایسه با نمونه های بین المللی تحلیل می کند. نتایج نشان می دهد که ضعف در هماهنگی نهادی، پراکندگی وظایف و کمرنگ بودن مشارکت محلی از جمله چالش های اصلی حکمرانی آب در ایران هستند. افزون بر مرور، نظرسنجی پرسشنامه ای میان ۱۰ پژوهشگر خبره توزیع شد تا اهمیت نسبی مولفه های کلیدی حکمرانی آب در مدیریت خشکسالی ارزیابی شود. یافته ها نشان داد که سامانه های هشدار زودهنگام و مشارکت ذینفعان بیشترین تاثیر را در کاهش آسیب پذیری و ارتقای تاب آوری دارند؛ در حالی که عدالت در تخصیص و هماهنگی نهادی در سطح متوسط ارزیابی شدند. در مجموع، مقاله بر ضرورت بازنگری در قوانین، تقویت نهادهای محلی، توسعه سامانه های پایش و هشدار و ایجاد بسترهای مشارکتی برای تصمیم گیری تاکید دارد. این رویکرد می تواند زمینه ساز حکمرانی تطبیقی و پایدار منابع آب در ایران باشد و امنیت آبی نسل های آینده را تضمین کند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، آب ، مدیریت خشکسالی ، سامانه های هشدار زودهنگام ، مشارکت ذینفعان ، هماهنگی نهادی