تحلیل شکاف عملکردی سیستمهای اعلان و اطفاء حریق خودکار در مرحله بهره برداری ساختمانها

سیستمهای اعلان و اطفاء حریق خودکار به عنوان یکی از حیاتی ترین زیر ساختهای ایمنی در ساختمانهای شهری نقش تعیین کننده ای در کاهش تلفات، انسانی کنترل توسعه حریق و کاهش خسارات اقتصادی ناشی از آتش سوزی ایفا می کنند. طی سال های اخیر توسعه استانداردهای بین المللی نظیر EN ۵۴، NFPA ۲۵، NFPA ۷۲ و ISO ۷۲۴۰ موجب ارتقای سطح طراحی، نصب و راه اندازی این سیستم ها شده است. با این حال بررسی حوادث واقعی نشان می دهد که عملکرد عملیاتی بسیاری از این سیستم ها در مرحله بهره برداری با سطح عملکرد پیش بینی شده در مرحله طراحی تفاوت قابل توجهی دارد. این اختلاف که در ادبیات تخصصی با عنوان «شکاف عملکردی» شناخته می شود می تواند موجب کاهش قابلیت اطمینان سیستم ها و افزایش ریسک شکست عملکردی در شرایط اضطراری گردد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل شکاف عملکردی سیستم های اعلان و اطفاء حریق خودکار و شناسایی عوامل موثر بر کاهش عملکرد آن ها در مرحله بهره برداری انجام شده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایه بازدیدهای میدانی، ارزیابی های عملکردی، چک لیست های استاندارد و تحلیل سوابق واقعی نگهداری و حوادث در ۱۵ ساختمان اداری و تجاری انجام گرفت. نتایج نشان داد که مهم ترین عوامل ایجاد شکاف عملکردی شامل عدم به روزرسانی نرم افزار و سخت افزار، استفاده از قطعات غیر استاندارد، ضعف در نگهداری پیشگیرانه، انجام تست های صوری و خطاهای تنظیمی در سیستم های کنترلی می باشد. همچنین یافته ها نشان داد که ترکیب همزمان چند عامل می تواند اثر تشدیدکننده بر کاهش قابلیت اطمینان سیستم ها داشته باشد و احتمال شکست عملکردی را در شرایط واقعی حریق افزایش دهد. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که عملکرد واقعی سیستم های حفاظت حریق بیش از طراحی اولیه، تحت تاثیر کیفیت مدیریت بهره برداری، سیاست های نگهداری، مدیریت چرخه عمر تجهیزات و پایش مستمر عملکرد قرار دارد. در نهایت پژوهش حاضر بر ضرورت گذار از روش های سنتی نگهداری به سمت رویکردهای مبتنی بر عملکرد، نگهداری پیش بینانه و استفاده از فناوری های هوشمند پایش تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

سیستم های اعلان و اطفاء حریق ، شکاف عملکردی ، قابلیت اطمینان ، نگهداری مبتنی بر عملکرد ، مدیریت چرخه عمر ، ایمنی ساختمان