بررسی اثر ریز پلاستیکهای حاصل از تجزیه پسماند بر اکوسیستم های آبی و تحلیل مسیرهای انتقال آنها در زنجیره غذایی

ریز پلاستیک ها به عنوان یکی از آلودگی های نوپدید و گسترده محیط زیست به دلیل اندازه بسیار کوچک و پراکندگی وسیع، تهدیدی جدی برای اکوسیستم های آبی و سلامت زیستی موجودات زنده محسوب می شوند. این ذرات از طریق منابع مختلفی وارد محیط می شوند، در آب، خاک و هوا پراکنده شده و تحت تاثیر فرآیندهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی در نقاط مختلف تجمع می یابند. تعامل پیچیده این ذرات با عوامل محیطی موجب انتقال گسترده آنها در زنجیره های غذایی و تجمع زیستی می شود که پیامدهای ناگوار زیستی و اکولوژیکی به همراه دارد. عوامل فیزیکی مانند جریان های آبی و وزش باد، فرآیندهای شیمیایی شامل نوردهی، اکسیداسیون و واکنش با مواد محیطی و همچنین واکنش های زیستی با جانداران آبزی همگی در انتقال، پراکندگی و تجمع ریز پلاستیک ها دخیل هستند. این ذرات می توانند آلاینده های شیمیایی و فلزات سنگین را به سطح خود جذب کرده و به عنوان حامل های آلاینده در محیط های آبی عمل نمایند. ورود ریز پلاستیک ها و آلاینده های همراه به بدن موجودات زنده موجب اختلالات فیزیولوژیکی، آسیب سلولی و کاهش توان دفاعی آنها می شود و این اثرات در سطوح بالاتر زنجیره غذایی شدت می یابد. نقش موجودات ابتدایی زنجیره غذایی مانند پلانکتون ها در جذب اولیه ریز پلاستیک ها و انتقال آنها به سطوح بالاتر علاوه بر انتقال ذرات سبب انتقال ترکیبات سمی همراه شده و اثرات زیست محیطی گسترده ای ایجاد می کند. در سطح انسانی، مصرف آبزیان آلوده به ریز پلاستیک تهدیدی برای سلامت عمومی محسوب شده و پیامدهای بهداشتی و اقتصادی شدیدی ایجاد می نماید. مدیریت این آلودگی نیازمند پایش دقیق، سیاست های کلان جهانی و اقدامات منطقه ای با همکاری نهادهای مختلف است.

کلیدواژه ها:

ریز پلاستیک ، تجزیه پسماند ، اکوسیستم آبی ، زنجیره غذایی