از اقلیم تا زیرساخت واکاوی دلایل تفاوت در شاخص های کیفیت آب سطحی مطالعه تطبیقی NSFWQI و IRWQIsc

ارزیابی کیفیت آب های سطحی نقش حیاتی در مدیریت یکپارچه منابع آب ایفا می کند. در این راستا شاخص های کیفی (WQI) ابزاری کارآمد برای تبدیل داده های پیچیده کیفی به مقادیر کمی و قابل درک محسوب می شوند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی علمی دلایل تفاوت های ساختاری و پارامتریک میان شاخص کیفیت آب بنیاد ملی بهداشت آمریکا (NSFWQI) و شاخص بومی منابع آب سطحی ایران (IRWQIsc) انجام شده است. در این مطالعه تطبیقی، منطق انتخاب پارامترها و رویکردهای روش شناختی هر دو شاخص تحلیل گردید. نتایج نشان می دهد که تفاوت در تعداد پارامترها (۹ پارامتر در شاخص آمریکایی در برابر ۱۱ پارامتر در شاخص ایرانی) صرفا یک اختلاف آماری نیست، بلکه بازتابی از تفاوت های اقلیمی، زمین شناختی و زیرساخت های مدیریتی دو کشور است. شاخص NSFWQI با تمرکز بر پایداری اکوسیستم بیولوژیک توسعه یافته است، در حالی که شاخص IRWQIsc با افزودن پارامترهای هدایت الکتریکی (EC) و سختی کل، به چالش های اقلیم خشک، تبخیر بالا و سازندهای کارستی تبخیری ایران پاسخ می دهد. علاوه بر این، گنجاندن اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD) و آمونیاک (NH۴) در شاخص بومی واکنشی مستقیم به محدودیت های زیرساختی تصفیه پساب های صنعتی مقاوم به تجزیه و تخلیه فاضلاب های خام شهری است. در نهایت این مطالعه اثبات می کند که هیچ شاخص کیفی جهان شمولی برای آب وجود نداشته و توسعه شاخص های بومی کالیبره شده ضرورتی انکارناپذیر برای ارزیابی واقع بینانه منابع آب است.

کلیدواژه ها:

کیفیت آب سطحی ، مدیریت منابع آب ، شاخص IRWQIsc ، شاخص NSFWQI ، ارزیابی زیستم