طراحی الگوی حکمرانی شبکه ای برای احیای دریاچه ارومیه تحلیلی بر شکست حکمرانی متمرکز مبتنی بر اسناد بالادستی

بحران دریاچه ارومیه به عنوان یکی از مهمترین فجایع زیست محیطی ایران علیرغم صرف هزینه های کلان و تشکیل ستاد احیا همچنان پابرجا است. پژوهش های اخیر نشان می دهد که علت اصلی این بحران نه کمبود فیزیکی آب بلکه شکست در ساختار حکمرانی و نبود هماهنگی نهادی است. این پژوهش با هدف طراحی الگوی حکمرانی شبکه ای به جای ساختار متمرکز فعلی و با استفاده از داده های ثانویه و اسناد موجود انجام شده است. روش تحقیق از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی می باشد. جامعه اسناد شامل برنامه های توسعه پنج ساله اول تا ششم، قوانین بودجه سنواتی، مصوبات هیئت وزیران، گزارش های مرکز پژوهش های مجلس و مقالات علمی منتشر شده در بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ است. یافته ها نشان می دهد که مهم ترین موانع ساختاری شامل (۱) ناهماهنگی بین قوانین بالادستی، تضاد بین سیاست خودکفایی کشاورزی و سیاست احیای دریاچه، (۲) تخصیص نیافتن اعتبارات مصوب (شکاف بین بودجه مصوب و تخصیص یافته) و (۳) فقدان سازوکارهای نظارت و ارزیابی اثربخش است. در پایان الگوی پیشنهادی حکمرانی شبکه ای مبتنی بر ایجاد «شورای هماهنگی حوضه آبخیز ارومیه» با مشارکت همه نهادهای ذی نفع و با تکیه بر ظرفیت های موجود در قوانین برنامه ششم توسعه ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی شبکه ای ، حکمرانی متمرکز ، دریاچه ارومیه ، سیاستگذاری محیط زیست ، تحلیل اسنادی