تحول گیاهان دارویی از میراث سنتی تا پزشکی نوین و چالش پایداری اکولوژیک

گیاهان دارویی به عنوان کهن ترین منابع درمانی، بشر نقش بنیادینی در شکل گیری نظام های سلامت سنتی و نوین ایفا کرده اند و جایگاه مهمی در مراقبت های بهداشتی جهانی دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی روند تحول کاربرد گیاهان دارویی از دانش تجربی تمدن های باستانی تا ادغام آنها در نظام های درمانی نوین با رویکردی توصیفی-تحلیلی انجام شده است. در این راستا منابع علمی معتبر در بازه زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ مورد بررسی قرار گرفتند که انتخاب آنها براساس اعتبار، علمی، اهمیت تاریخی-فرهنگی و وجود شواهد داروشناختی قابل اتکا صورت گرفت. نتایج نشان می دهد که با وجود پیشرفت های چشمگیر در پزشکی مدرن، حدود ۸۰ درصد از جمعیت جهان همچنان برای مراقبت های اولیه به گیاهان دارویی وابسته اند و این حوزه در قالب پزشکی تلفیقی جایگاه فزاینده ای در نظام های سلامت معاصر یافته است. با این حال، تداوم بهره برداری از این منابع با چالش های جدی از جمله تغییرات اقلیمی، برداشت بی رویه، تخریب زیستگاه ها و کاهش تنوع زیستی مواجه است به گونه ای که بیش از ۵۰ درصد گونه های گیاهان دارویی در معرض تهدید و خطر انقراض قرار دارند. این مطالعه بر ضرورت تدوین چارچوبی جامع تاکید دارد که در آن حفاظت از میراث فرهنگی و دانش بومی با اعتبارسنجی مبتنی بر شواهد علمی و راهبردهای پایداری اکولوژیک نظیر کشت پایدار، مدیریت هوشمند منابع طبیعی و بهره گیری از بیوتکنولوژی تلفیق شود. نتایج بیانگر آن است که تنها از طریق رویکردی چندرشته ای و پایدار می توان ضمن حفاظت از اکوسیستم های گیاهی، امنیت دارویی نسل های آینده را تضمین کرد و از فشار فزاینده بر اکوسیستم های گیاهی در برابر افزایش تقاضا جلوگیری نمود.

کلیدواژه ها:

پایداری ، اکولوژیک ، تنوع زیستی ، گیاهان دارویی ، طب تلفیقی ، مدیریت پایدار منابع