ارزیابی تاب آوری لرزه ای شهری: مطالعه موردی کلان شهر تبریز

چکیدهشهر تبریز، یکی از کلان شهرهای ایران با جمعیت حدود ۶/۱ میلیون نفر، به دلیل قرارگیری روی گسل های فعال، ریسک لرزه ای بسیار بالایی دارد. آسیب پذیری این شهر در برابر زلزله به دلیل ظرفیت پایین پاسخ اورژانسی، کمک رسانی به مناطق آسیب دیده و مدیریت ریسک، امکان دارد که دارای ظرفیت پایینی باشد. تاب آوری لرزه ای شهری، جزء کلیدی توسعه پایدار در مناطق زلزله خیز است. این پژوهش با چارچوب کمی مبتنی بر شاخص، تاب آوری لرزه ای تبریز را ارزیابی کرده است. با روش شاخص اندازه گیری تاب آوری (RMI) و داده های محلی شامل مصاحبه های نیمه ساختاریافته با کارشناسان، اطلاعات GIS، آمار رسمی، مقالات مرتبط و اسناد داخلی سازمان مدیریت و برنامه ریزی آذربایجان شرقی، شاخص های کلیدی تاب آوری وزن دهی و کالیبره شدند. شاخص کل تاب آوری تبریز با استفاده از نتایج به دست آمده از پژوهش حاضر برابر با ۳۴۳/۰ به دست آمده که در مقایسه با نتایج تحقیقات گذشته برای شهر تهران (منطقه ۲: ۵۱۳/۰؛ منطقه ۱۹: ۳۵۶/۰)، تفاوت های ساختاری آشکار است. تهران به دلیل سرمایه گذاری بیشتر در زیرساخت ها، امتیاز بالاتری کسب کرده است. نوآوری پژوهش حاضر در تلفیق تحلیل تصمیم گیری چندمعیاره (MCDA) با داده های بومی مبتنی بر نظر کارشناسان است که دقت را افزایش می دهد و قابلیت تعمیم به شهرهای دیگر را فراهم می کند. استفاده از وزن دهی آنتروپی و روش CRITIC، حساسیت مدل را کاهش و پایداری نتایج را تضمین می کند. برخلاف مطالعات پیشین، این پژوهش تمامی مناطق تبریز را به صورت جامع بررسی کرده است. یافته ها بر لزوم مشارکت جامعه، بهبود برنامه ریزی شهری و بهره گیری از پیشرفت های فناورانه برای تقویت راهبردهای تاب آوری تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری لرز ه ای ، کمی سازی ، شاخص اندازه گیری تاب آوری ، تحلیل تصمیم گیری چندمعیاره ، تبریز