<span lang="FA">شناسایی ماهیت، آثار و ضمانت اجرای ختم دادرسی در فرآیند دادرسی مدنی ایران <span lang="FA">(با مطالعه تطبیقی نظام حقوقی فرانسه و کامن­لا)

ختم دادرسی به عنوان مقطعی از دادرسی که دادگاه آمادگی خود را برای صدور رای قاطع اعلام می کند، نقشی محوری در کارآیی دادرسی دارد که مهم ترین آثار آن، انشاء رای و عدم استماع ادله جدید است. این تحقیق تحلیلی و تطبیقی نشان می دهد که ماهیت حقوقی این تاسیس در نظام حقوقی ایران به­ دلیل فقدان یک تصمیم قضایی مستقل و مدون، با ابهام مواجه است و در یک خلا میان عمل اداری و قضایی قرار دارد و غیرقابل عدول است. این انعطاف ناپذیری می تواند با اصول دادرسی منصفانه در تعارض قرار گیرد. مطالعه تطبیقی نشان می دهد که نظام های مدرن به سمت انعطاف پذیری کنترل شده حرکت کرده اند؛ حقوق فرانسه با پیش بینی «قرار ختم تحقیق» و به ویژه با اصلاحات متنوع، امکان لغو قرار ختم دادرسی را فراهم آورده است. نظام کامن لا نیز با رویکرد «مدیریت فعال پرونده»، امکان بازنگری در مواعد را حفظ می کند. این پژوهش در نهایت، با تحلیل چالش هایی نظیر سوءاستفاده احتمالی از این نهاد و رسیدگی منصفانه و کارآمد، ضرورت اصلاح ماده ۲۹۵ قانون آیین دادرسی مدنی ایران و پیش بینی «قرار ختم دادرسی» قابل تعدیل را تبیین می نماید.

کلیدواژه ها:

ختم دادرسی ، ختم رسیدگی ، قرار ختم تحقیق ، دادرسی منصفانه ، مدیریت پرونده ، عدول از ختم دادرسی