بررسی و مقایسه سیمای قلندر در غزلیات سنایی، عطار، عراقی و مغربی

شعر قلندری یکی از شاخههای مهم ادبیات عرفانی است که بنمایههای آن با شعر سنایی به شعر عرفانی راه یافته است. پس از سنایی، عطار و عراقی با قلندر خواندن خود، اصول قلندری را در شعر خویش بیان کردهاند. مغربی، شاعر عارف سد ه های هشتم و اوایل نهم هجری نیز با بزرگداشت نام این سه شاعر عارف در دیوان اشعارش، بر تاثیرپذیری خود از آنان، به ویژه عراقی، صحه میگذارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی سیمای قلندر در شعر این چهار شاعر، با روش توصیفی تحلیلی و پژوهش متنی انجام شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که قلندر و آیین قلندری در نگاه این شاعران، گاه چشماندازی مشابه و گاه سیمایی متفاوت دارد. یافتهها نشان میدهد که قلندریات در نگاه سنایی و عطار از یک سو، و عراقی و مغربی ازسوی دیگر، در اصولی همچون «توبه شکنی سریع و مکرر» و «گریز از مظاهر صلاح به فساد» مشترک است و در مولفههایی نظیر «منفور یا مقبول دیدن چهره قلندری»، «طول مسیر میان مسجد و میخانه» (به منزله پایگاه صلاح و فساد) و... با هم تفاوت دارد.

کلیدواژه ها:

سنایی ، عطار ، عراقی ، مغربی ، شعر قلندری ، ادبیات عرفانی