نظام های ارز چند نرخی و اختلال در واردات: شواهدی خرد از ایران

نظام های ارز چندنرخی، که همچنان در تعدادی از کشورهای در حال توسعه به کار گرفته می شوند، با ایجاد شکاف بین نرخ های رسمی و بازار آزاد، الگوی واردات و تخصیص منابع ارزی را تحت تاثیر قرار می دهند. این پژوهش با بهره گیری از داده های ماهانه گمرک ایران در سطح HS۸ طی سال های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲، اثرات سیاست ارز چندنرخی را بر الگوی واردات در ایران بررسی می کند. به این منظور، جدول زمانی کالاهای مشمول ارزهای دولتی مبتنی بر منابع عمومی تدوین شد. اثرات میانگین سیاست با روش رگرسیون اثرات ثابت زمان و کالا و اثرات ناهمگن آن با رویکرد کنترل ترکیبی تعمیم یافته برای گروه های کالایی تحلیل گردید. نتایج نشان می دهد که افزایش شکاف ارز، که عمدتا نتیجه افزایش نرخ ارز بازار است، به طور معناداری حجم واردات کالاهای یارانه ای را افزایش می دهد. به علاوه، کشش واردات نسبت به شکاف ارزی برای کالاهای مشمول ارز ترجیحی بزرگ تر از کالاهای نیمایی است و کالاهای واسطه ای بیشترین کشش را در میان انواع کالاها دارند. با این حال، نتایج کنترل ترکیبی حاکی از آن است که اثر این سیاست تنها در گروه های کالایی محدودی به لحاظ آماری معنادار است. این مطالعه، با ارائه نخستین شواهد تجربی مبتنی بر داده های خرد گمرکی، تغییرات ترکیب واردات تحت رژیم ارز چندنرخی را روشن می سازد.

کلیدواژه ها:

Iran ، Multiple Exchange Rate ، Exchange Rate Gap ، Preferred Currency ، Fixed-Effects Regression ، Import Composition ، Generalized Synthetic Control ، ایران ، نظام ارز چندنرخی ، شکاف ارزی ، ارز ترجیحی ، ترکیب واردات ، اثرهای ثابت ، کنترل ترکیبی تعمیم یافته