فال‎ گیری به مثابه مکانیزم فرهنگی: تحلیل مضامین فال‎ گفته‎ ها در تعاملات فال گیر و مشتریان

باوجود پیشرفت های علمی و گسترش عقلانیت در دوران مدرن، باور به امور فراطبیعی مانند فال گیری و پیش گویی آینده همچنان رواج دارد و در قالب های نوینی چون فال آنلاین، اپلیکیشن های فال گیری، صفحات اینستاگرامی و کانال های تلگرامی گسترش یافته است. از منظر جامعه شناختی، مطالعه این باورها ازآن رو اهمیت دارد که شالوده های هستی شناختی یک جامعه یا گروه را آشکار می کند و تحلیل محتوای آن ها می تواند دریچه ای به سوی درک نیازهای وجودی انسان معاصر باشد. این پژوهش با هدف واکاوی مضامین فال گفته ها، ویژگی های روایت فال گیر از زندگی و آینده مراجعان، انطباق این روایت ها با نیازها و انتظارات مراجعان، و نحوه بازنمایی آن ها را بررسی کرده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، گفته های یک فال گوی زن در شهر نیشابور را در مواجهه با ۱۰ مشتری (۷ زن و ۳ مرد) با استفاده از نمونه گیری حداکثر تنوع تحلیل کرده است. داده ها ازطریق ضبط و پیاده سازی جلسات فال گیری جمع آوری و با روش تحلیل مضمونی براون و کلارک (۲۰۰۶) بررسی شدند. یافته ها در قالب چهار مضمون اصلی بازنمایی شده است: شناسایی مشکلات (با زیرمضمون های تهدیدات ناملموس، بلاتکلیفی و آشفتگی، تهدیدات بیرونی، و رویدادهای ناخوشایند)، پیش گویی (با زیرمضمون های ازدواج و تشکیل خانواده، فرزندآوری، کار و شغل، تحصیل، ثروت و مسائل قانونی)، تجویز راهکار (با زیرمضمون های انجام مناسک دینی، صبر و سپردن به زمان، و اجتناب از تهدیدات بیرونی) و فرجام (با زیرمضمون نتیجه مثبت). این مضامین نشان دهنده نقش فال گیری به عنوان مکانیزمی فرهنگی برای پاسخ به نیازهای روانی-اجتماعی و مدیریت بلاتکلیفی در زندگی مراجعان است.

کلیدواژه ها:

فال‎ گفته ، تحلیل مضمون ، ابهام ، فرهنگ عامه ، نیازهای روانی- اجتماعی