شناسایی اختلالات تغذیه ای زیتون (Olea europaea L.) در سیستم های فوق متراکم با استفاده از روش های آماری چندمتغیره

با توجه به ویژگی های اقلیمی و خاک شناختی منطقه طارم، تولید پایدار زیتون در سیستم های فوق متراکم این منطقه، مستلزم مدیریت دقیق عناصر غذایی و شناسایی اختلالات تغذیه ای درختان است. استفاده از روش های آماری چندمتغیره جهت تعیین وضعیت تغذیه ای درختان زیتون و شناسایی عوامل اختلال، امکان تحلیل الگوهای تغذیه ای، بهینه سازی مصرف کود و ارتقاء پایداری تولید را فراهم می سازد. در این مطالعه، ۵۰ نمونه برگ از باغ­های زیتون فوق متراکم در منطقه طارم استان قزوین، در تیرماه ۱۴۰۴ جمع آوری گردید. غلظت عناصر غذایی (N, P, K, Ca, Mg, Na, Fe, Zn, Mn, Cu, B) اندازه­گیری و داده های حاصل وارد الگوریتم های آماری شدند. ابتدا از تحلیل مولفه های اصلی (PCA) جهت کاهش ابعاد داده ها و شناسایی متغیرهایی که بیشترین سهم را در واریانس کل دارند، استفاده شد. سپس، با استفاده از تحلیل خوشه ای عناصر غذایی بر اساس شباهت های تغذیه ای خوشه­بندی شدند. نتایج نشان داد که چهار مولفه اصلی PCA، ۲۶/۶۶ درصد از کل واریانس داده ها را تبیین کردند و بر اساس تحلیل خوشه ای (K-mean)، نمونه ها به ۵ خوشه مجزا تقسیم شدند. همپوشانی تحلیل خوشه­ای با نتایج PCA نشان داد که اختلالات تغذیه­ای و کاهش عملکرد در منطقه طارم ناشی از کمبود عناصر غذایی از جمله فسفر و عناصر ریزمغذی در اثر شوری، شرایط آهکی، pH قلیایی و ماده آلی پایین خاک است. استفاده از رویکرد ترکیبی، دقت شناسایی اختلالات تغذیه ای را در سیستم های فوق­متراکم به طور چشمگیری افزایش می دهد. شناسایی خوشه های تغذیه ای، امکان گذار از مدیریت یکسان به استراتژی های کوددهی متغیر و بهینه را در سیستم های فوق متراکم فراهم می آورد. این استراتژی در منطقه طارم، نه تنها منجر به افزایش عملکرد و پایداری تولید می گردد، بلکه با اصلاح الگوهای مصرف کود، از آسیب های زیست محیطی پیشگیری می کند.

کلیدواژه ها:

تحلیل مولفه های اصلی ، تحلیل خوشه ای ، زیتون ، سیستم های فوق متراکم ، مدیریت تغذیه ای