سنت های دینی و حکمرانی پایدار آب: مطالعه تطبیقی میان اسلام، مسیحیت، یهودیت، هندوئیسم، بودیسم و سنت های بومی

بحران جهانی آب صرفا یک چالش فنی یا مدیریتی نیست بلکه ابعاد اخلاقی، فرهنگی و ارزشی مربوط به رابطه انسان و طبیعت را نیز در بر می گیرد. لذا این پژوهش با رویکرد کیفی تحلیلی و تطبیقی و با بهره گیری از چارچوب نظری تلفیقی اصول طراحی الینور اوستروم برای حکمرانی منابع مشترک با اخلاق زیست محیطی دینی و ارزش های اخلاق زیست محیطی دینی، به بررسی جایگاه آب و اصول اخلاقی حفاظت از آن در شش سنت دینی اصلی جهان (اسلام، مسیحیت، یهودیت، هندوئیسم، بودیسم و سنت های بومی) می پردازد. تحلیل تطبیقی متون دینی و منابع ثانویه حاکی از آن است که علیرغم تفاوت های الهیاتی و فرهنگی، برخی اصول اخلاقی مشترک در میان سنت های مورد مطالعه قابل مشاهده است؛ از جمله: (۱) تقدس و حیات بخشی آب، (۲) مسئولیت اخلاقی در حفاظت از آن، (۳) عدالت در دسترسی و توزیع، و (۴) وجود سازوکارهای هنجاری یا نهادی برای حفاظت از منابع آبی. این پژوهش استدلال می کند که این اصول می توانند به عنوان منابع هنجاری مکمل، چارچوب های معاصر حکمرانی پایدار آب (مانند IWRM   و SDG  ۶) را از طریق مشروعیت بخشی، بسیج اجتماعی و پر کردن خلا انگیزشی تقویت کنند. ادغام آموزه های دینی با دانش مدرن از راه هایی چون تدوین منشورهای اخلاقی، مشارکت نهادهای دینی در سیاست گذاری و احیای نهادهای سنتی مدیریت آب، می تواند به افزایش تاب آوری و مقبولیت اجتماعی سیاست های آب بینجامد. با این حال، به دلیل تمرکز بر متون مقدس، پژوهش نیازمند مطالعات میدانی و بررسی های تجربی برای سنجش کاربست عملی این اصول به ویژه در مطالعات مردم نگاری و تحلیل نهادی در جوامع دینی است.

کلیدواژه ها:

بحران آب ، اخلاق زیست محیطی دینی ، حکمرانی پایدار آب ، مطالعه تطبیقی ادیان ، ارزش های معنوی آب