ارزیابی هم افزایی سیانوباکتر و رس بنتونیت بر تثبیت خاک سطحی حساس به فرسایش بادی و کاهش گردوغبار

فرسایش بادی یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی و اقتصادی در مناطق خشک و نیمه خشک جهان است و مهار آن بدون اتکا به مواد شیمیایی، به ویژه در زیست محیط های حساس، یک ضرورت مدیریتی به شمار می رود. در سال های اخیر، رویکردهای تثبیت خاک سازگار با محیط زیست و استفاده از مواد زیستی مورد توجه قرار گرفته اند. در این پژوهش، کارایی هم زمان سیانوباکترهای خاک زی و رس بنتونیت کلسیم دار به عنوان یک فناوری تثبیت زیست - معدنی ارزیابی شد تا امکان بهبود ویژگی های سطحی خاک و مقاومت آن در برابر فرسایش بادی بررسی شود. تیمارهای آزمایشی شامل دو سطح بنتونیت (۲۵ و ۵۰ گرم بر مترمربع)، سه سویه سیانوباکتر و مخلوط این سه سویه و همچنین ترکیب سیانوباکتر-بنتونیت بود. پس از دوره رشد شش ماهه و استقرار پوسته زیستی تشکیل شده از سیانوباکتر، مجموعه ای از شاخص های فیزیکی شامل سرعت حد آستانه فرسایش بادی، میانگین وزنی قطر خاکدانه ، مقاومت به فروروی، و نیز شاخص های زیستی شامل کلروفیل a، تنفس میکروبی، کربن زیست توده میکروبی، کربن آلی و نیتروژن کل اندازه گیری شد. یافته ها نشان داد که تلفیق سیانوباکتر و بنتونیت موجب افزایش ۶۱  درصدی  میانگین قطر خاکدانه، بهبود انسجام سطحی خاک و افزایش ۱۰۰ درصد سرعت حد آستانه فرسایش بادی نسبت به شاهد و کاهش پراکندگی و انتقال ذرات ریز گردید. ماتریکس زیستی تولیدشده توسط سیانوباکترها در کنار نقش بنتونیت در افزایش چسبندگی و مقاومت خاک در برابر کنده شدن توسط باد، اثر هم افزایی بارزی ایجاد کرد. در مجموع، استفاده از این ترکیب زیستی–معدنی به عنوان رویکردی کم هزینه، پایدار و سازگار با محیط زیست می تواند گزینه ای کاربردی برای مدیریت فرسایش بادی و کنترل کانون های گردوغبار در نواحی خشک باشد.

کلیدواژه ها:

بنتونیت ، سیانوباکتر ، تثبیت زیستی-معدنی ، فرسایش بادی ، گرد وغبار