ارزیابی آب مصرفی و تقویم آبیاری گندم با مدل بیلان آب سلول_پایه و تصاویر ماهواره ای (مطالعه موردی نیشابور و قم)

این مطالعه با هدف توسعه یک مدل بیلان آب سلول پایه و ارزیابی آب مصرفی و تقویم آبیاری مزارع گندم در قم و نیشابور در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ انجام شد. نقشه های روزانه تبخیر_تعرق در مقیاس مزرعه، با استفاده از اجرای الگوریتم GeeSEBAL از تصاویر ماهواره ای Landsat۸&۹ و دیتاست هواشناسی مدل ERA۵ تولید شد. منحنی رشد گیاه و استخراج عمق ریشه و ارتفاع گیاه با استفاده از شاخص گیاهی NDVI حاصل از تصاویر sentinel۲ تولید گردید. مجموع تبخیر-تعرق مرجع در فصل رشد در سایت های نیشابور و قم به ترتیب برابر با ۵۳۸ و ۴۱۵ میلی متر بوده و میزان بارش در این دو سایت مشابه و حدودا برابر با ۱۵۰ میلی متر است. همچنین، میزان تبخیر-تعرق واقعی در فصل رشد در مزرعه گندم نیشابور در بازه ۵۲۰ تا ۷۳۰ میلی متر و در مزرعه گندم قم در بازه ۳۷۷ تا ۵۰۲ میلی متر متغیر است. حجم آب آبیاری که توسط کشاورز بکار گرفته شده در همه قطعات مقادیر ثابت بوده؛ ولی مقادیر نیاز خالص آبیاری حاصل از اجرای مدل بیلان آب از ۳۵۸۲ تا ۴۵۲۴ مترمکعب در هکتار متغیر است. اگرچه مدل در زمان بندی آبیاری عملکرد خوبی داشته، اما پیش بینی حجم آبیاری مدل در مقایسه با حجم آبیاری کشاورز اختلاف دارد. تعداد دفعات آبیاری پیش بینی شده در سایت نیشابور در اکثر قطعات با تعداد آبیاری کشاورز تطابق داشت. تعداد آبیاری در قم یکسان ولی از نظر زمان و حجم متفاوت و غالبا بیش از نیاز برآورد شده توسط مدل بود. آبیاری بلافاصله پس از بارندگی در هر دو سایت نیشابور و قم مشاهده شده که نمونه های بیش آبیاری هستند. این مطالعه بر لزوم آبیاری منطبق بر احتیاجات آبی گیاه به منظور مدیریت مصرف منابع آب در کشاورزی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

الگوریتم GeeSEBAL ، پایش دقیق مزرعه ، تقویم آبیاری ، سنجش از دور