بهبود بهره وری آب با کاربرد پساب خانگی و مدیریت بستر کشت در مناطق فراخشک (مطالعه موردی: شهر زابل)

هدف از اجرای پژوهش حاضر بررسی اثر الگوی تلفیقی کاربرد پساب خانگی و مدیریت بستر کشت بر افزایش بهره وری آب در منطقه فراخشک سیستان (شهر زابل) است. این پژوهش در قالب طرح فاکتوریل با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای مورد مطالعه در این تحقیق شامل نوع کیفیت آب مصرفی (پساب خانگی و آب شرب)، بافت خاک (لومی-رسی-سیلتی، لومی، شنی- لومی)، نوع کود دامی (گاوی و گوسفندی) برای کاشت گیاه قصیل جو بود. نتایج نشان داد که اثر نوع بافت خاک و کود دامی بر عملکرد قصیل جو و شاخص بهره وری علوفه تر و خشک، در سطح احتمال یک درصد (۰۱/۰ p ≤) معنی دار است؛ به طوری که بیشترین میزان علوفه تر برابر با ۱۱۱ تن در هکتار (طی دو مرحله برداشت) مربوط به بافت خاک لومی-رسی-سیلتی بود که به ترتیب ۶ و ۱۰ درصد نسبت به بافت شنی-لومی و لومی افزایش عملکرد محصول را نشان داد. افزون بر این، کاربرد کود گاوی در مقایسه با کود گوسفندی؛ باعث افزایش ۷ درصدی عملکرد محصول و ۱۲ درصدی بهره وری مصرف آب شد. بررسی اثر کیفیت آب نیز بیانگر آن بود که آبیاری با پساب خانگی، با وجود افزایش نسبی عملکرد محصول و شاخص بهره وری علوفه تر و خشک نسبت به آب شرب، به لحاظ آماری معنی دار نبود. نتایج کلی حاکی از آن است که مدیریت مصرف آب از طریق بازچرخانی پساب خانگی همراه با اصلاح بستر خاک، ضمن افزایش عملکرد محصول موجب صرفه جویی در مصرف آب و ارتقای بهره وری آن می شود. اتخاذ این رویکرد، با وجود چالش های پیش رو در بخش کشاورزی، بستری مناسب برای تولید و توسعه سطح زیر کشت محصولات کشاورزی و احیاء اراضی کشاورزی رهاشده منطقه سیستان را فراهم می نماید.

کلیدواژه ها:

پساب غیر آلوده خانوار ، قصیل جو ، سیستان ، خشکسالی