رهیافتی جدید در معناشناسی واژه «کبد» با توجه به آیه ۴ سوره بلد

آیه ۴ سوره بلد، درباره چگونگی خلقت انسان می فرماید: «لقد خلقنا الانسان فی کبد». فهم عمیق این آیه، نیازمند رمزگشایی دقیق از واژه «کبد» است. بیش تر مترجمان و مفسران متاخر، معنای این کلمه را تنها به «رنج و سختی» و آیه را این گونه ترجمه کرده اند: «خداوند انسان را در رنج و سختی آفریده است.» اما آیا این نگاه تک بعدی منفی به آفرینش انسان، سبب ناامیدی او در زندگی نمی گردد؟ آیا این مفهوم با رحمت و حکمت پروردگار تناسب دارد؟ طرح این سوالات، فرضیه وجود معنای دیگری از واژه کبد و فهم دیگری از آیه را تقویت می نماید. بنابراین در پژوهش پیش رو با هدف دستیابی به معنایی جدید از واژه «کبد» و به دنبال آن کشف مفهومی متفاوت از آیه، به بررسی معناشناختی واژه «کبد» بر اساس لغت نامه ها، تفاسیر قدیم و جدید، روایات معصومان(ع) و تحلیل تاریخی این واژه در زبان عبری و متون دینی تورات و انجیل پرداخته و با کمک سیاق شناسی و ساختارشناسی و مستندات تفسیری و روایی و بررسی موضوعی آیات مربوط به خلقت انسان، به این نتیجه رسیده است که: ضمن احترام به مفسران متقدم که تنها از واژه کبد معنای رنج و سختی برداشت نموده اند، معنای دقیق تر واژه کبد در این آیه، «استواری، راست قامتی، اعتدال و قوام» است و بر این اساس، ترجمه آیه را این گونه پیشنهاد می دهیم: «انسان را راست قامت، دارای تناسب اندام و معتدل آفریدیم.» از این رو با جمع میان معانی واژه کبد، می توان به فهم جدیدی از آیه در مورد خلقت انسان دست یافت.

کلیدواژه ها:

سوره بلد ، کبد ، راست قامتی و تعادل ، رنج و سختی