راهکارهای بررسی اخلاقیات در فرآیند استنباط حکم شرعی

در فرآیند استنباط احکام شرعی، توجه به اصول و گزاره های اخلاقی می تواند ضمن تقویت سازگاری احکام با اهداف شریعت، جامعیت و عدالت آن ها را نیز افزایش دهد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، به بررسی راهکارهای لحاظ اخلاقیات در فرآیند استنباط پرداخته است. پرسش اصلی تحقیق آن است که اخلاقیات در کدام مراحل و به چه شیوه هایی می توانند در اجتهاد فقهی دخالت داشته باشند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اخلاقیات می توانند در سه سطح اصلی در فرآیند استنباط لحاظ شوند: به عنوان اصول کلی و مقاصد مفسر و حاکم بر ادله، به عنوان دلیلی مستقل در کنار عقل و نقل، و به عنوان مرجح در مقام تعارض یا تزاحم احکام. علاوه بر این، اخلاقیات می توانند در مراحل مختلف اجتهاد مانند موضوع شناسی، تفسیر دلالت نصوص، اعتبارسنجی ادله و ترجیح میان ادله متعارض ایفای نقش کنند. براین اساس، تقویت پیوند اخلاق و فقه در استنباط، موجب پویایی فقه و تحقق بهتر عدالت و مقاصد شریعت خواهد شد.

کلیدواژه ها:

فقه ، اخلاق ، استنباط حکم شرعی ، اجتهاد ، نسبت فقه و اخلاق ، راهکارهای لحاظ اخلاقیات در استنباط