بررسی شخصیت علمی وآثار واندیشه ها ومقام علمی "سیداسماعیل جرجانی" در سنت داروشناسی دوره اسلامی با تاکید بر بررسی مختصر کتب «یادگار، الاغراض الطبیه و المباحث العلائیه، ذخیره خوارزمشاهی»

به گواه مطالعات، ایرانیان دوره ساسانی اطلاع فراوانی از داروهای گوناگون به خصوص داروهای گیاهی داشتند و حتی اصطلاحات داروشناسی ماخوذ از زبان پهلوی در زبان یونانی موجود است. پس موضوع داروشناسی در ایران ماقبل اسلام و پس از ورود اسلام از موضوعاتی است که تاریخ و پیشینه وسیعی دارد. در تاریخ پزشکی و بالاخص داروسازی و داروشناسی، دانشمندان و فیلسوفان ایرانی سهم مهمی داشته اند، اما گسترده نبودن سیطره زبان فارسی و حکومت حکمران خارجی و تمایل آنها برای انتشار آثار و تجربیات پزشکی به زبان های خارجی و نیز انتقال آنها به خارج از کشور و مواردی از این قبیل موجب گردید که همه ابعاد علمی علمای ایران کمرنگ جلوه کند. در این میان افرادی بودند که با نبوغ علمی خود در اقتدار تاریخ پزشکی ایران سهم مهمی داشته اند. از جمله آنها، سیداسماعیل جرجانی مبتکر نگارش کتب پزشکی به زبان فارسی، نگارش خلاصه پزشکی و نیز ترجمه و انتشار آنها به زبان عربی قابل تقدیر است، زیرا تحول بزرگی در تاریخ پزشکی این مرز و بوم ایجاد کرده است. اهمیت آثار سیداسماعیل جرجانی در این است که پس از چند قرن که مجموعه های بزرگ پزشکی همچون کامل الصناعه علی بن عباس مجوسی اهوازی و الحاوی و المنصوری محمد بن زکریای رازی و قانون ابن سینا به زبان عربی در دسترس جویندگان علم پزشکی بود آثار جرجانی با زبان شیرین فارسی جلوه ای خاص به خود گرفت و آنان که عربی نمی دانستند به آسانی می توانستند از این آثار نفیس بهره مند گردند. جرجانی بانگاشتن کتاب های ارزنده ذخیره خوارزمشاهی، الاغراض الطبیه، خفی علائی، و یادگار، فارسی نویسی را در طب، که حتی قبل از ابو علی سینا نیز وجود داشت، بارور و شکوفا کرد. جرجانی علاوه بر طب، در فقه، حدیث و تصوف از برجستگان بود. جرجانی در ذخیره پس از ذکر نظریات بزرگان پیشین نتیجه گیری کرده، بهترین و روشن ترین بیان موضوع را عرضه داشته و آنجاکه ضروری است خود اظهار نظر نموده که از این جنبه بی نظیر است. در نوشتار سعی خواهد شد که با بررسی مختصر کتب «الاغراض الطبیه و المباحث العلائیه، خفی علائی، ذخیره خوارزمشاهی، یادگار» به بررسی شخصیت علمی و آثار و اندیشه ها و مقام علمی "سیداسماعیل جرجانی" در سنت داروشناسی دوره اسلامی پرداخته شود.

کلیدواژه ها:

داروشناسی ، دوره اسلامی ، جرجانی ، آثار ، اندیشه ها