بررسی سندی و تحلیل تربیتی حدیث: «ان لم تکن حلیما فتحلم...»

روایت "ان لم تکن حلیما فتحلم فانه قل من تشبه بقوم الا اوشک ان یصیر منهم"؛ اگر حلیم و بردبار نیستی خود را به بردباری وادار؛ زیرا کمتر شده است که کسی خود را شبیه قومی کند و سرانجام از آنان نشود. یکی از آموزه های اخلاقی مهم در سخنان امام علی (ع) است که جنبه های تربیتی و رفتاری آن، جایگاه خاصی در علوم اخلاقی و روانشناسی دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی سندی و تحلیل تربیتی این حدیث با رویکرد تطبیقی میان متون روایی، تفسیری و روان شناختی است که به شیوه توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. در ابتدا سند روایت با توجه به منابع حدیثی شیعه بررسی شده است و سپس با مفهوم شناسی حلم و تحلم و بیان چگونگی رابطه این دو با هم و بیان نظرات روان شناختی مرتبط به تحلیل تربیتی روایت و اهمیت و تاثیر آن در تربیت اخلاقی و رفتار فردی و اجتماعی و همچنین خانوادگی می پردازد و با تبیین اکتسابی بودن فضایل اخلاقی همچون حلم و بردباری و تاکید بر نقش تلاش و تمرین مستمر در آن، راهکارهای علمی و عملی دیگری برای کسب فضیلت حلم ارائه می دهد و در نهایت برای دفع شبهه مرز میان حلم و مفاهیمی مانند نفاق، ریا، تسامح و انفعال بیان می گردد. ناگفته نماند برای تبیین بهتر، به بررسی ارتباط این آموزه با قانون جذب و نظریه عادت در روان شناسی نیز پرداخته شده است.

کلیدواژه ها:

امام علی(ع) ، نهج البلاغه ، حلم ، تحلم ، تربیت اخلاقی ، الگوگیری ، روان شناسی شناختی-اجتماعی