بررسی حجیت اجماع مرکب از دیدگاه علامه حلی

اجماع مرکب از جمله ادله ای است که نقش پررنگی در فقه شیعه دارد و علی رغم این که خاستگاه آن فقه اهل سنت و عامه است اما همواره به عنوان شیوه ای رایج برای نفی احکام جدید یا تعمیم احکام از موضوعات منصوص به غیرمنصوص توسط عالمان شیعه به کار گرفته شده است و ایشان نقش به سزایی در تطور آن ایفا کرده اند. در عین حال مبانی نظری و شرایط بهره گیری از آن به خوبی تبیین نشده است. علامه حلی از بزرگ ترین عالمان شیعه با ایجاد ابداعات و ضوابطی سعی در قاعده مند کردن این شیوه استدلال داشته و با مطرح کردن احداث قول ثالث در ذیل بحث اجماع، ضمن نقد و بررسی آرای پیشینیان، به بیان کارکردهای اجماع مرکب تحت دو عنوان «قول به عدم فصل» و «عدم قول به فصل» در جهت سلبی و تعمیمی، حجیت اجماع مرکب را به اثبات رسانده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی نظر علامه حلی پیرامون حجیت اجماع مرکب و کارکردهای آن پرداخته و در انتها برخی تطبیقات فقهی اجماع مرکب را بیان می دارد.

کلیدواژه ها:

حجیت اجماع مرکب ، احداث قول ثالث ، عدم قول به فصل ، قول به عدم فصل ، علامه حلی