بررسی تطبیقی شبهه عدم امکان نزول وحی بر انسان در تفسیر تسنیم و التحریر والتنویر؛ مطالعه موردی آیه ۹۱ سوره انعام

پژوهش حاضر به بررسی یکی از مهم ترین شبهات مخالفان وحی، یعنی انکار امکان نزول وحی بر انسان، بر اساس آیه ۹۱ سوره انعام می پردازد. هدف تحقیق، تحلیل تطبیقی دیدگاه آیت الله جوادی آملی در تفسیر تسنیم و ابن عاشور در تفسیر التحریر والتنویر درباره این آیه و تبیین مبانی تفسیری آن ها در مواجهه با شبهه یادشده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی با رویکرد تطبیقی است که با مطالعه دیدگاه تفسیری دو مفسر، نقاط اشتراک و افتراق دیدگاه ها استخراج شده است. یافته ها نشان می دهد جوادی آملی با رویکردی عقلی کلامی و با استفاده از روش «قرآن به قرآن» و «قرآن به عقل»، مخاطب اصلی آیه را یهودیان معرفی می کند و منشا شبهه را در تحریف تورات و ناآگاهی از معرفت الهی می داند. در مقابل، ابن عاشور با رویکرد ادبی اجتماعی، مشرکان مکه را مخاطب آیه معرفی کرده و پاسخ قرآن به شبهه را در قالب استفهام تقریری و استدلال منطقی تفسیر می کند. نتیجه آن که هر دو مفسر، ریشه شبهه را در عدم شناخت صحیح خداوند می دانند، اما در تعیین مخاطب و شیوه تبیین تفاوت دارند. این امر اهمیت تنوع رویکردهای تفسیری در پاسخ گویی به شبهات نبوت را آشکار می سازد.

کلیدواژه ها:

تفسیر تسنیم ، التحریر و التنویر ، آیه ۹۱ سوره انعام ، وحی ، شبهه عدم امکان نزول وحی ، مطالعه تطبیقی