بررسی اولویت حضانت در کودک متولد از رحم جانشین در تئوری دو مادری

«حضانت» و نگهداری کودک از مهم ترین حقوق و تکالیف شرعی و قانونی والدین است. این حق یا تکلیف زمانی پیچیده می شود که انتساب والدین ناشی از روش های نوین باروری باشد، در شیوه رحم جایگزین کامل؛ تخمک زن نابارور پس از لقاح خارج رحمی با اسپرم شوهر به رحم زن دیگری منتقل می شود، در این صورت، بر فرض پذیرش دو مادری و شناخت هویت زنان نسبت به طفل متولد یافته؛ اولویت تعلق حق یا حکم حضانت، به مادر صاحب تخمک یا مادر صاحب رحم، از چالش هایی است که بر اساس مبانی فقهی باید مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد. این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی با کمک داده های کتابخانه ای و مطابق اصل ۱۶۷ قانون اساسی، انجام شده نشان می دهد؛ با توجه به مناط سنجی احقیت، مانند «تاهل هر یک از مادران»، «قصد و اراده آنان»، همچنین لزوم توجه به «مصلحت کودک» متولد از رحم جایگزین، اولویت در حضانت از میان مادران دخیل در فرآیند مذکور، با مادر جایگزین (صاحب رحم)، خواهد بود. مضاف بر اینکه داده های پزشکی، موید تاثیر تکوینی و پایدار مادر زاینده بر طفل می باشد. لذا اولویت مادر زاینده را در حضانت و نگهداری طفل از تولد تا دو سال، اثبات می شود. البته احقیت مادر جایگزین در صورت تنافی با حق دیگری، قابلیت انتقال به مادر صاحب تخمک را داراست. مادر صاحب تخمک، نیز در فرضی که موانع در جهت تحقق مناط مصلحت طفل مفقود باشد، مستحق می باشد. نتایج پژوهش حاضر، در اصلاح یا الحاق آیین نامه به ویژه «قانون نحوه ی اهدای جنین به زوجین نابارور» مصوب ۱۳۸۲ می تواند راهگشا باشد.

کلیدواژه ها:

حضانت ، رحم جایگزین ، دو مادری واقعی ، صاحب رحم ، اپی ژنتیک ، داده پزشکی ، ناباروری