بررسی اصل ۱۱۵ قانون اساسی با استناد به آیات قرآن و روایات معصومین علیهم السلام

بر اساس اصل ۱۱۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، یکی از شرایط ریاست جمهوری، برخورداری از ویژگی «رجال سیاسی» است. این واژه، به دلیل ابهام در معنای دقیق و مصداق شناسی، همواره محل بحث و اختلاف نظر بوده است؛ به گونه ای که برخی با تکیه بر معنای لغوی «رجل» و تلقی ولایت در ریاست جمهوری به عنوان ولایت انتصابی، حضور زنان را در این جایگاه غیرممکن دانسته اند. در مقابل، گروهی دیگر با استناد به عرف و مبانی حقوقی و با تاکید بر عدم تصریح قانون اساسی بر جنسیت، معتقدند که زنان نیز می توانند واجد شرایط ریاست جمهوری باشند. این پژوهش، بدون ورود به مناقشات تفسیری و بررسی تفصیلی اقوال موافق و مخالف، تلاش دارد با رویکرد نقلی و استناد به آیات قرآن و روایات معصومین(ع)، به رفع ابهام در این زمینه بپردازد و همچنین نگاهی اجمالی به مبانی حقوقی مرتبط داشته باشد. بر اساس یافته های این بررسی، هیچ مانع شرعی یا حقوقی قاطعی برای تصدی منصب ریاست جمهوری توسط زنان وجود ندارد و مخالفت با این دیدگاه، می تواند زمینه ساز محدودیت حضور زنان در سایر مناصب سیاسی و اجتماعی گردد؛ امری که با اصول آزادی و برابری حقوقی در تعارض است. در نهایت، با توجه به فقدان تعریف شفاف و اجماعی از مفهوم «رجال سیاسی» و همچنین با استناد به مبانی نقلی و حقوقی، حضور زنان در جایگاه ریاست جمهوری از منظر حقوقی و شرعی بلااشکال ارزیابی می شود و هر گونه منع در این زمینه، فاقد پشتوانه مستحکم است.

کلیدواژه ها:

رجل ، رجال سیاسی ، اصل ۱۱۵ ، ریاست جمهوری