بازخوانی مسئله قطع قطاع در نظریه شیخ انصاری و امکان سنجی تقیید حجیت قطع به مقدمات معتبر

در میان مباحث مهم اصولی، مسئله ی حجیت قطع و استثناپذیری آن، جایگاه ویژه ای دارد. شیخ انصاری با تاکید بر «ذاتی بودن حجیت قطع»، آن را امری غیرقابل جعل و سلب دانسته اند. با این حال، در مقام بررسی مسئله قطع قطاع (یعنی قطع افرادی که از راه های غیرمتعارف و فاسد به قطع می رسند) تردیدهایی در سازگاری این مبنا با نتایج عملی آن پدید می آید. مقاله ی حاضر با تمرکز بر تحلیل نظریه ی شیخ انصاری، ابتدا دیدگاه ایشان در باب قطع و قطع قطاع را به صورت مستند و منظم گزارش می کند، سپس با طرح دو نظریه در باب امکان تقیید حجیت قطع به مقدمات معتبر، به ارزیابی نهایی دیدگاه شیخ می پردازد. در این میان، بهره گیری از مباحث فلسفه اسلامی و منطق، به ویژه در تبیین مفاهیم «ذاتی» و «عرضی»، به تحلیل دقیق تر مبنای حجیت قطع کمک می کند. نتیجه ی تحقیق نشان می دهد که اگرچه شیخ انصاری تلاش دارد از طریق انکار تحقق قطع در موارد خاص، مبنای ذاتی بودن حجیت را حفظ کند، اما این راه حل عملا نوعی تقیید بر حجیت وارد می سازد و نظریه ی ایشان را در معرض نقد قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

حجیت قطع ، شیخ انصاری ، قطع قطاع ، اصول فقه ، فلسفه اسلامی ، ذاتی و عرضی