بررسی جایگاه «نیت و قصد» در تحقق شرک الوهی از دیدگاه وهابیت

تمام مسلمانان جهان معتقدند، عبادت مخصوص خداوند متعال است و اگر برای غیر او آورده شود، شرک الوهی است. اما در چگونگی تحقق شرک الوهی اختلاف است. وهابیان با یکسان انگاری میان تعریف لغوی و اصطلاحی عبادت، آن را به صورت بسیط، اینگونه تعریف کرده اند: عبادت یعنی «خضوع و خشوع همراه با حب» یا «نهایت خضوع و خشوع». سپس با تمسک به این اعتقاد، اعمالی مانند سجده، رکوع، طواف و... را به طور مطلق عبادت دانسته اند و هر مسلمانی، با هر قصد و عقیده ای، هر یک از این مصادیق عبادت را برای غیر الله آورد، مشرک و از دایره اسلام خارج کرده اند. این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی به دست آورد که در مقابل وهابیان، علماء جهان اسلام در تعریف عبادت، آن را حقیقتی مرکب دانسته اند و علاوه بر خضوع و خشوع ظاهری و باطنی، قید مهم دیگری که اعتقاد به ربوبیت و الوهیت معبود باشد را، لحاظ کرده و آن به عنوان مقوم و رکن اساسی پنداشته اند. آنان «قصد و نیت» شخص عبادت کننده را سبب تمایز میان عبادی بودن یا نبودن این گونه اعمال دانسته اند و اموری مانند «سجده لغیر الله» را بر این اساس به سجده عبادی و غیر عبادی تقسیم کرده اند. در مجموع باید گفت، تحقق شرک الوهی از نگاه آنان، دایر مدار نقض عقیده می باشد و صرف انجام عملی که ظاهر عبادی دارد، ناقض عقیده نیست بلکه عمل به همراه قصد و نیت می باشد.

کلیدواژه ها:

عقیده ، شرک الوهی ، افعال عبادی ، سجده لغیرالله ، ربوبیت