الهیات مقاومت و فلسفه الهی تاریخ: تحلیل تطبیقی مفهوم مقاومت در برابر استکبار در پرتو سنت های الهی و آموزه های قرآنی

الهیات مقاومت به مثابه یکی از خاستگاه های بنیادین تحول در اندیشه اسلامی معاصر، در پی تبیین نسبت میان دین، ستم ستیزی، و حرکت تاریخی جوامع انسانی است. این مقاله با رویکردی تحلیلی-تطبیقی، به بررسی مفهوم مقاومت در برابر استکبار از منظر الهیات اسلامی، با تاکید بر سنت های الهی و آموزه های قرآنی می پردازد. پرسش اصلی مقاله آن است که چگونه سنت های الهی در قرآن و سیره انبیاء، ساختار و جهت تاریخ مقاومت را در برابر جریان استکبار جهانی تبیین می کنند و چه پیوندی میان الهیات مقاومت و فلسفه تاریخ الهی برقرار می سازند؟ در پاسخ، ابتدا مفاهیم کلیدی چون مقاومت، استکبار، سنت های الهی، و فلسفه تاریخ اسلامی تحلیل می گردند. سپس با بررسی آیات محوری قرآن همچون ﴿و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا﴾ (قصص: ۵)، سنت هایی همچون نصرت، ابتلاء، استدراج و املاء تحلیل شده و نسبت آن ها با مقاومت پیامبران و ملت های مومن بررسی می شود. روش تحقیق در این پژوهش، تحلیل محتوای متون دینی با رهیافت تفسیری–کلامی است. نوآوری مقاله، در ارائه مدلی از «تاریخ مقاومت الهی» بر پایه سنت های پایدار قرآنی و مقابله دائمی جریان توحید با استکبار تاریخی است. در پایان، نشان داده می شود که الهیات مقاومت نه صرفا واکنشی سیاسی، بلکه تبلور سنت های الهی تاریخ ساز در فرآیند تمدن سازی نوین اسلامی است.

کلیدواژه ها:

الهیات مقاومت ، استکبارستیزی ، سنت های الهی ، فلسفه تاریخ اسلامی ، قرآن کریم ، تمدن اسلامی ، تحلیل تطبیقی