ژئوپلیتیک و اقتصاد انرژی در خلیج فارس

خلیج فارس به عنوان یکی از مهم ترین مناطق ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیک جهان، در مرکز رقابت های قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای بر سر منابع انرژی قرار دارد. بیش از ۶۰ درصد از ذخایر نفت و حدود ۴۰ درصد از گاز طبیعی جهان در این منطقه و پیرامون آن جای گرفته است. ازاین رو، اقتصاد انرژی خلیج فارس نه تنها عامل اصلی رشد و توسعه اقتصادی کشورهای ساحلی آن، بلکه مولفه ای تعیین کننده در سیاست های جهانی انرژی محسوب می شود. مقاله حاضر با رویکرد تحلیلی–توصیفی، به بررسی پیوندهای میان ژئوپلیتیک و اقتصاد انرژی در خلیج فارس می پردازد. در این چارچوب، ابتدا مبانی نظری ژئوپلیتیک انرژی و اهمیت راهبردی خلیج فارس در معادلات جهانی انرژی مرور می شود. سپس نقش بازیگران اصلی منطقه ای نظیر ایران، عربستان سعودی و قطر در شکل دهی به نظم انرژی منطقه تحلیل می گردد. یافته های تحقیق نشان می دهد که کنترل، استخراج و صادرات منابع انرژی در این منطقه به طور مستقیم با رقابت های قدرت، امنیت دریایی و موازنه منافع ملی کشورها گره خورده است. در پایان، مقاله با ارائه پیشنهاداتی در جهت تقویت همکاری های منطقه ای و کاهش تنش های ژئوپلیتیکی در حوزه انرژی، بر لزوم مدیریت پایدار منابع دریایی تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

ژئوپلیتیک ، اقتصاد انرژی ، خلیج فارس ، امنیت انرژی ، منابع دریایی ، رقابت منطقه ای