شناسایی و اولویت بندی چالش های گمرک جمهوری اسلامی ایران با نگرشی بر کاهش حجم کالای ترانزیتی از کشور

هدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل چالش های گمرک جمهوری اسلامی ایران با تمرکز بر موضوع کاهش حجم کالای ترانزیتی از کشور است. در این راستا، تلاش شد تا مهم ترین عوامل موثر بر ترانزیت کالا شناسایی و نحوه اثرگذاری آن ها بر عملکرد ترانزیتی کشور مورد بررسی قرار گیرد. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری شامل خبرگان و مدیران مرتبط با حوزه گمرک و ترانزیت است که با نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده های پژوهش از طریق پرسشنامه و مصاحبه جمع آوری و جهت تحلیل، از دو رویکرد ترکیبی استفاده شد: با بهره گیری از رویکرد MICMAC، جایگاه و اثرگذاری هر یک از عوامل مذکور در سیستم کلان ترانزیت کشور تحلیل و دسته بندی گردید. نتایج پژوهش نشان داد ضعف زیرساخت های حمل ونقل و نبود یکپارچگی سامانه های اطلاعاتی به عنوان عوامل کلیدی اثرگذار، بیشترین نقش را در کاهش حجم ترانزیت ایفا می کنند. همچنین عواملی نظیر پیچیدگی مقررات، اجرا نشدن مطلوب کنوانسیون های بین المللی و نبود سیاست های تشویقی نیز به عنوان عوامل وابسته یا پیوندی شناسایی شدند که به طور غیرمستقیم از طریق بهبود زیرساخت ها و رفع موانع اطلاعاتی قابل اصلاح هستند. در پایان پژوهش، پیشنهاداتی جهت بهبود شرایط ترانزیت و ارتقای عملکرد گمرک در عرصه منطقه ای و بین المللی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

چالش های گمرک ، ترانزیت کالا ، MICMAC ، حمل ونقل ، زیرساخت ، ایران